Chirurgia zaćmy u pacjentów z jaskrą

Problemy ze wzrokiem w dojrzałym wieku często są powiązane. Współwystępowanie dwóch poważnych schorzeń okulistycznych, jakimi są zaćma i jaskra, stanowi wyzwanie zarówno dla pacjenta, jak i chirurga. Choć obie choroby prowadzą do pogorszenia widzenia, ich mechanizm jest zupełnie inny. Zaćma to zmętnienie naturalnej soczewki, natomiast jaskra wiąże się z uszkodzeniem nerwu wzrokowego, najczęściej na skutek zbyt wysokiego ciśnienia wewnątrzgałkowego. Współczesna medycyna pozwala jednak na skuteczne działanie, a operacja zaćmy u osób z jaskrą jest nie tylko możliwa, ale często przynosi dodatkowe korzyści terapeutyczne.

Zaćma a jaskra – wyzwania

Relacja na linii zaćma a jaskra jest złożona. Rosnąca, mętniejąca soczewka u pacjenta z zaćmą może utrudniać odpływ cieczy wodnistej z oka, co prowadzi do wzrostu ciśnienia. W takich przypadkach usunięcie zaćmy staje się elementem leczenia jaskry, ponieważ po zabiegu wewnątrz oka robi się „więcej miejsca”, co naturalnie obniża ciśnienie. Z drugiej strony, wieloletnie stosowanie kropli na jaskrę może przyspieszać rozwój zaćmy lub wpływać na kondycję tkanek oka, co chirurg musi uwzględnić podczas planowania procedury.

Decyzja o zabiegu operacji zaćmy przy jaskrze wymaga szczegółowej diagnostyki, ponieważ:

• jaskra może maskować objawy zaćmy i odwrotnie
• stan nerwu wzrokowego determinuje ostateczne rokowania co do jakości widzenia po operacji
• konieczna jest stabilizacja ciśnienia wewnątrzgałkowego przed przystąpieniem do procedury
• chirurg musi ocenić stan więzadełek podtrzymujących soczewkę, które przy jaskrze bywają osłabione

Jak przebiega operacja zaćmy u pacjenta z jaskrą?

Sam przebieg zabiegu u pacjenta z jaskrą nie różni się drastycznie od standardowej procedury, jaką jest operacja zaćmy metodą fakoemulsyfikacji. Przez mikronacięcie lekarz usuwa zmętniałą treść i wprowadza sztuczną, zwijalną soczewkę. Kluczowa jest jednak technika oraz dobór odpowiednich preparatów wiskoelastycznych (OVDs), które chronią delikatne struktury oka podczas operacji. U pacjentów z jaskrą szczególną uwagę przykłada się do dokładnego wypłukania tych preparatów pod koniec zabiegu, aby uniknąć gwałtownych skoków ciśnienia w dobie pooperacyjnej.

Warto wiedzieć, że u niektórych osób optymalnym rozwiązaniem jest procedura łączona, czyli jednoczesna operacja zaćmy i jaskry. Pozwala to na rozwiązanie dwóch problemów podczas jednego pobytu na bloku operacyjnym. Podczas takiego zabiegu lekarz usuwa zaćmę, a następnie wykonuje procedurę przeciwjaskrową, taką jak trabekulektomia lub wszczepienie mikroimplantu (MIGS), który usprawnia odpływ cieczy z oka.

Zalety nowoczesnych metod leczenia zaćmy i jaskry

Zastosowanie mikrochirurgii w okulistyce zmieniło życie tysięcy pacjentów. Kiedy wykonywana jest jednoczesna operacja zaćmy i jaskry, korzyści są wymierne:

• redukcja liczby przyjmowanych codziennie kropli obniżających ciśnienie
• trwała stabilizacja ciśnienia wewnątrzgałkowego dzięki nowym drogom odpływu
• znacząca poprawa ostrości wzroku i kontrastu widzenia
• mniejszy stres dla organizmu dzięki uniknięciu dwóch oddzielnych znieczuleń
• krótszy łączny czas rekonwalescencji w porównaniu do dwóch osobnych zabiegów

Wielu pacjentów obawia się, że jaskra jest przeciwwskazaniem do operacji. Jest wręcz przeciwnie: nieleczona i postępująca zaćma może utrudniać monitorowanie jaskry (np. ocenę pola widzenia czy obrazowanie DNA nerwu wzrokowego), dlatego jej usunięcie jest kluczowe dla zachowania pozostałych funkcji widzenia.

Przygotowanie i opieka pooperacyjna

Dla pacjenta okulistycznego, borykającego się z tymi dwoma schorzeniami, okres przed- i pooperacyjny wymaga dyscypliny. Ponieważ zależność zaćma a jaskra jest silna, lekarz może zalecić modyfikację dotychczasowego leczenia farmakologicznego na kilka dni przed zabiegiem.

W okresie rekonwalescencji pacjent powinien pamiętać o następujących zasadach:

• rygorystyczne przestrzeganie harmonogramu podawania kropel z antybiotykiem i sterydem
• częste kontrole ciśnienia wewnątrzgałkowego w pierwszym tygodniu po zabiegu
• unikanie gwałtownych ruchów głową oraz podnoszenia ciężkich przedmiotów
• spanie w pozycji z lekko uniesioną głową, aby zapobiegać zastojom limfatycznym
• ochrona oka przed kurzem, wiatrem i ostrym słońcem za pomocą okularów ochronnych

Zobacz szczegółowe zalecenia dot. tego co można, a czego nie powinno się robić po operacji zaćmy.

Czy operacja zaćmy i jaskry jest bezpieczna?

Bezpieczeństwo pacjenta jest priorytetem, dlatego przed zakwalifikowaniem do zabiegu poza konsultacją okulistyczną, wykonuje się szereg badań (biometria, OCT plamki i nerwu wzrokowego oraz badanie grubości rogówki). Choć każda ingerencja niesie ryzyko, to w przypadku doświadczonego chirurga operacja zaćmy i jaskry charakteryzuje się bardzo wysokim profilem bezpieczeństwa.

Nowoczesne implanty soczewkowe pozwalają nie tylko na odzyskanie przejrzystości widzenia, ale mogą również korygować współistniejące wady wzroku, takie jak astygmatyzm. Należy jednak pamiętać, że jaskra jest chorobą przewlekłą – usunięcie zaćmy nie cofa zmian w nerwie wzrokowym, które już nastąpiły, ale pomaga chronić oko przed dalszym pogarszaniem się stanu zdrowia i znacząco podnosi komfort życia.