Alergia jest obecnie uznana za jedną z chorób cywilizacyjnych, dotyka coraz szerszej grupy osób - w Polsce szacuje się, że na alergię cierpi ok. 30% ludzi. Wyróżniamy kilka rodzajów alergii: iniekcyjna, kontaktowa, pokarmowa czy wziewna. Warto tu wspomnieć, że o ile na rynku istnieje bardzo dużo leków na alergię, to ich działanie skupia się głównie na łagodzeniu objawów, nierzadko wywołując przy tym skutki uboczne takie jak senność, nudności, osłabienie, bóle głowy, czy nasilenie pierwotnej reakcji alergicznej.
Dlatego za najskuteczniejszą obecnie metodę walki z alergią uważa się odczulanie, które w znacznej części przypadków pozwala na całkowite pozbycie się alergii.
Odczulanie w Trójmieście - klinika Kardiotel
Samo odczulanie rozpoczyna się zwykle od wizyty u alergologa, który na nie kieruje. Zanim jednak samo odczulanie będzie mieć miejsce wykonywane są zaawansowane testy alergologiczne, w celu określenia, co dokładnie wywołuje reakcje alergiczną.
Kolejnym krokiem jest odpowiedni dobór szczepionki. W postaci szczepionki alergik otrzymuje odpowiednią dawkę alergenu pod skórę lub pod język. Dawki są zwiększane, aż do dawki podtrzymującej, która jest przyjmowane przez kilka lat. Odczulanie nie jest więc zabiegiem jednorazowym i prostym, ale w większości przypadków bardzo skutecznym. Skuteczność zależy od rodzaju alergenu, a najlepszy efekt uzyskuje się u osób uczulonych na jad owadów, pyłki czy roztocza. Jeżeli odczulanie nie przyniesie całkowitego wyleczenia, z pewnością jego efektem będzie wyraźne złagodzenie objawów.
Istnieją dwa rodzaje odczulania: w formie iniekcji podskórnej lub szczepionki podjęzykowej.
Proces odczulania w formie iniekcji podskórnej
Odczulanie w formie iniekcji podskórnej to najczęściej stosowana metoda immunoterapii alergenowej. Jest to precyzyjnie zaplanowany proces, który wymaga regularnych wizyt w gabinecie alergologicznym. Każdy etap odbywa się pod ścisłym nadzorem lekarza, co zapewnia bezpieczeństwo pacjenta.
1. Diagnoza i kwalifikacja
Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest dokładne określenie, które alergeny powodują reakcje uczuleniowe. Diagnostyka obejmuje:
- testy skórne,
- badania krwi w kierunku alergenów specyficznych (np. IgE),
- szczegółowy wywiad lekarski dotyczący objawów i ich nasilenia.
Na podstawie wyników lekarz podejmuje decyzję o kwalifikacji do odczulania oraz ustala skład szczepionki alergenowej.
2. Faza początkowa – stopniowe zwiększanie dawki
Leczenie rozpoczyna się od fazy początkowej, podczas której alergeny są podawane w stopniowo zwiększających się dawkach. W praktyce wygląda to następująco:
- Zastrzyki wykonuje się zazwyczaj raz w tygodniu, podając niewielką dawkę alergenu.
- Dawki są stopniowo zwiększane, co pozwala organizmowi stopniowo przyzwyczajać się do alergenu.
- Podanie iniekcji odbywa się w ramię, w warunkach ambulatoryjnych.
Każda wizyta trwa około 30 minut, ponieważ pacjent musi pozostać pod obserwacją przez minimum 20 minut po iniekcji. Jest to czas konieczny do wykrycia ewentualnych reakcji niepożądanych, takich jak zaczerwienienie, swędzenie czy reakcje ogólnoustrojowe.
3. Faza podtrzymująca – stabilizacja dawki
Po osiągnięciu maksymalnej tolerowanej dawki alergenu rozpoczyna się faza podtrzymująca. Charakterystyka tego etapu:
- Zastrzyki podawane są co 4–6 tygodni, w zależności od indywidualnego planu leczenia.
- Dawka alergenu pozostaje stała i utrzymuje się na poziomie optymalnym dla organizmu.
- Celem fazy podtrzymującej jest utrwalenie efektu terapeutycznego.
Faza podtrzymująca trwa od 3 do 5 lat, w zależności od rodzaju alergii i odpowiedzi pacjenta na leczenie.
4. Monitorowanie terapii
W trakcie całego procesu pacjent pozostaje pod regularną opieką alergologa. Na każdej wizycie lekarz:
- ocenia reakcję na podane dawki,
- w razie potrzeby dostosowuje plan leczenia,
- monitoruje ewentualne działania niepożądane.
Bezpieczeństwo i skutki uboczne
Iniekcje podskórne są bezpieczne, pod warunkiem, że odbywają się w warunkach medycznych. Najczęstsze działania niepożądane to:
- reakcje miejscowe – zaczerwienienie, obrzęk lub swędzenie w miejscu wkłucia,
- reakcje ogólnoustrojowe – objawy przypominające reakcje alergiczne (rzadkie),
- w bardzo rzadkich przypadkach – reakcje anafilaktyczne, które wymagają natychmiastowej interwencji.
Dlatego każda sesja odbywa się w przychodni, gdzie personel jest przygotowany na każdą sytuację.
Dlaczego warto wybrać odczulanie w formie iniekcji podskórnej?
Metoda ta jest szczególnie skuteczna w przypadku alergii wziewnych (np. na roztocza, pyłki czy sierść zwierząt) oraz alergii na jad owadów. Dzięki niej:
- zmniejsza się ryzyko rozwoju astmy,
- objawy alergii ulegają znacznemu złagodzeniu lub całkowicie ustępują,
- poprawia się jakość życia pacjenta.
Proces odczulania w formie szczepionki podjęzykowej
Odczulanie za pomocą szczepionki podjęzykowej (immunoterapii sublingwalnej) to alternatywa dla iniekcji podskórnych. Metoda ta jest wygodna i mniej inwazyjna, co czyni ją atrakcyjną dla pacjentów preferujących terapię w warunkach domowych. Polega na regularnym podawaniu alergenu w postaci kropli lub tabletek umieszczanych pod językiem.
1. Diagnoza i kwalifikacja
Podobnie jak w przypadku odczulania iniekcjami, proces rozpoczyna się od szczegółowej diagnostyki alergologicznej. Lekarz wykonuje:
- testy skórne w celu identyfikacji alergenów,
- badania krwi na obecność swoistych przeciwciał IgE,
- wywiad medyczny dotyczący objawów i ich wpływu na życie codzienne.
Po potwierdzeniu alergii i ustaleniu odpowiedniego alergenu, alergolog dobiera szczepionkę podjęzykową.
2. Faza początkowa – wprowadzenie szczepionki
Leczenie rozpoczyna się od niewielkich dawek alergenu, które pacjent przyjmuje codziennie:
- Krople lub tabletki należy umieścić pod językiem i przytrzymać przez określony czas (zwykle 1–2 minuty), a następnie połknąć.
- Dawka alergenu jest stopniowo zwiększana, co pozwala organizmowi przyzwyczaić się do substancji uczulającej.
Faza ta trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy, w zależności od indywidualnego planu terapii.
3. Faza podtrzymująca – regularne przyjmowanie alergenu
Po osiągnięciu maksymalnej dawki alergenu rozpoczyna się faza podtrzymująca, która może trwać od 3 do 5 lat. Charakterystyka tego etapu:
- Pacjent przyjmuje stałą dawkę alergenu codziennie lub kilka razy w tygodniu.
- Terapia jest kontynuowana w warunkach domowych, co znacząco zwiększa komfort pacjenta.
- Regularne wizyty u alergologa (co kilka miesięcy) służą monitorowaniu postępów i wprowadzaniu ewentualnych modyfikacji leczenia.
4. Monitorowanie efektów
W trakcie całego procesu pacjent pozostaje pod opieką lekarza, który:
- ocenia skuteczność terapii,
- kontroluje możliwe działania niepożądane,
- udziela wskazówek dotyczących dalszego leczenia.
Korzyści z odczulania podjęzykowego
Immunoterapia podjęzykowa jest szczególnie polecana w przypadku alergii wziewnych, takich jak uczulenie na pyłki traw, roztocza czy sierść zwierząt. Do najważniejszych zalet tej metody należą:
- wygoda – brak konieczności wizyt w gabinecie na każdą dawkę,
- bezbolesność – brak iniekcji, co jest szczególnie ważne dla dzieci i osób z lękiem przed igłami,
- skuteczność – terapia działa na przyczynę alergii, zmniejszając jej objawy lub całkowicie je eliminując.
Bezpieczeństwo terapii
Szczepionki podjęzykowe są bezpieczne, ale mogą powodować drobne skutki uboczne, takie jak:
- lekkie swędzenie lub pieczenie w jamie ustnej,
- rzadziej – objawy przypominające reakcję alergiczną (katar, kichanie).
Ciężkie reakcje, takie jak anafilaksja, występują bardzo rzadko, co sprawia, że metoda jest uznawana za bezpieczną nawet w terapii dzieci.
Szczepionka podawana pod skórę jest formą bardziej skuteczną i polega na wykonaniu zastrzyku i wprowadzeniu szczepionki pod skórę. Pacjent powinien przyjmować szczepionkę w takiej formie początkowo, co 1-2 tygodnie a w fazie podtrzymującej nie częściej niż co 4 tygodnie. Szczepionka podjęzykowa ma mniejszą skuteczność, dlatego jest zalecana tylko w szczególnych przypadkach. Jest to forma stosowana głównie u dzieci, które źle znoszą zastrzyki lub u osób, których częsty pobyt w przychodni jest niemożliwy. Szczepionka ma formę płynu, którego kilka kropel przyjmuje się codziennie pod język.
