Czy zaćma jest dziedziczna?

Katarakta to jedna z najpowszechniejszych chorób oczu. Cierpiący na tę dolegliwość zaczynają widzieć otaczające przedmioty jak przez mgłę, skarżą się na gorsze postrzeganie nasycenia barw, mają problemy z oceną odległości i zaburzenia równowagi. Czy możemy dostać zaćmę w spadku?

Zaćma – jakie są jej przyczyny?

Zaćma jest wynikiem zaburzeń przemiany materii w soczewce, spowodowanych najczęściej starzeniem się organizmu. Wynika z tego, że chorują na nią przeważnie osoby po 50 roku życia. Istnieją także jej warianty wrodzone i nabyte (na skutek chorób lub urazów), pojawiające się na każdym etapie życia człowieka.

Na skutek zaćmy soczewka twardnieje i traci swoją przejrzystość. Przedstawiamy najczęstsze przyczyny rozwoju zaćmy:

• palenie papierosów
• mechaniczne urazy oczu
• stan po promieniowaniu radioaktywnym lub ultrafioletowym
• niezdrowa dieta
• długotrwałe zażywanie leków (np. kortykosteroidów)
• choroby autoimmunologiczne
• cukrzyca
• stany zapalne błony naczyniowej oka
• predyspozycje genetyczne

Kto może zachorować na zaćmę?

Jak wspomnieliśmy wyżej, zaćma miewa charakter wrodzony lub nabyty. Oznacza to, że w praktyce może na nią zachorować osoba w każdym wieku, począwszy od noworodków po ludzi starszych.

U niemowląt i małych dzieci obserwuje się zaćmę wrodzoną, częściową lub całkowitą, występującą w jednym lub obojgu oczach. Z czasem do katarakty mogą dołączać kolejne choroby: zez, oczopląs.

Ludzie młodzi chorują głównie na zaćmę pourazową lub polekową, a osoby po 50 roku życia – zaćmę polekową, wikłającą i starczą.

Czy istnieje związek między wadami wzroku a genetyką?

Badania wykazały, że genetyka może wpływać na rozwój nawet ok. 1200 wad i chorób oczu. Nie oznacza to jednak, że dana dolegliwość na pewno zostanie przekazana, a jedynie wskazuje na skłonność do zachorowania lub wystąpienia wady.

W wielu przypadkach z powodzeniem wdraża się metody, zmniejszające prawdopodobieństwo pojawienia się danej przypadłości, choćby tak proste, jak wprowadzenie zmian w diecie czy stylu życia czy noszenie okularów przeciwsłonecznych.

Warto zastanowić się nad testami genetycznymi – nie są zazwyczaj tanie, ale podnoszą świadomość, i, co za tym idzie, pozwalają działać na rzecz własnego zdrowia i sprawności.

Jakie wady i choroby oczu są dziedziczne?

Nie wszystkie dolegliwości okulistyczne są uwarunkowane genetycznie. Najczęściej wymieniane są następujące choroby:

• nowotwory (warto zwrócić uwagę na siatkówczaka, który jest rzadko występującym złośliwym tworem, ale zbyt późno wykryty prowadzi do utraty wzroku i jest niebezpieczny dla życia w przypadku przerzutów)
• barwnikowe zwyrodnienia siatkówki
• atrofia nerwów wzrokowych
• wrodzony brak gałki ocznej
• wrodzone wady tęczówki
• dystrofie rogówki

W przypadku wad narządu wzroku dziedziczone są:

• wysoka krótkowzroczność (większa niż 8 dioptrii)
• dalekowzroczność
• astygmatyzm
• zez

Co ciekawe, dziedziczną skłonność do danej wady wzroku można otrzymać od rodziców, ale też od dziadków. Jeśli w rodzinie istnieje historia leczenia chorób i wad oczu, warto od najmłodszych lat dziecka trzymać rękę na pulsie i wykonywać regularnie okulistyczne badania profilaktyczne.

Czy można odziedziczyć zaćmę?

Zaćma wrodzona może być wywołana przez odziedziczone czynniki genetyczne. W takim przypadku choroba zaczyna rozwijać się, gdy płód znajduje się jeszcze w macicy. Katarakta jest w stanie pojawić się u dzieci urodzonych z zaburzeniem liczby chromosomów, zwłaszcza wśród maluszków z zespołem Downa, Turnera i Pataua.

Zaćma nie zawsze daje pierwsze objawy tuż po narodzinach. Rodziców i lekarzy powinno zaniepokoić uciskanie oka paluszkami, pocieranie powiek, brak zainteresowania pokazywanymi przedmiotami. Bywa też tak, że symptomy pojawiają się dopiero po upływie kilku lat.

Kiedy trzeba przeprowadzić operację zaćmy?

Niezależnie od pochodzenia (wrodzona, nabyta, wikłająca) czy umiejscowienia zaćmy (jądrowa, korowa, podtorebkowa) operacja zaćmy zawsze jest najlepszym wyjściem. Biorąc pod uwagę obecny stan rozwoju medycyny, także jedynym – w przeciwnym razie choroba będzie postępować i uszkadzać wzrok aż do całkowitej jego utraty.