Operacja zaćmy przy jaskrze – czy to możliwe?

Choroby narządu wzroku występują u ponad 280 milionów ludzi na świecie. Zaćma dotyka nawet 50% populacji osób po 60 roku życia, jaskra nie pozostaje daleko w tyle pod względem uszkadzania wzroku. Społeczeństwo starzeje się, i w związku z tym zwiększa się liczba pacjentów cierpiących na obie te choroby jednocześnie. Jakie są rokowania i metody leczenia w takich przypadkach?

Ryzyko operacji

Sam zabieg usunięcia zaćmy jest prosty i obarczony niewielkim ryzykiem. Jest wykonywany w ramach tzw. chirurgii jednego dnia, co znaczy, że pacjent może udać się do domu kilka godzin po leczeniu. Przed operacją niezbędna jest konsultacja okulistyczna, podczas której lekarz oceni aktualny stan narządu wzroku i ogólny stan zdrowia pacjenta. Istnieją wszakże przeciwwskazania inne niż współtowarzyszące choroby oczu, takie jak ciężka niewydolność krążeniowo-oddechowa czy zawał – w takich przypadkach należy wstrzymać się z operacją zaćmy przy jaskrze i dać organizmowi czas na regenerację.

Jeśli mamy do czynienia równolegle z zaćmą i jaskrą, leczenie chirurgiczne również jest możliwe.

Operacja zaćmy i jaskry jednocześnie

Leczenie zaćmy i jaskry podczas jednego zabiegu zwany jest fakotrabekulektomią. Procedura polega na równoczesnym wykonaniu fakoemulsyfikacji (czyli usunięcia zmętniałej soczewki przez nacięcie w rogówce i zastąpienie jej nową, sztuczną) i trabekulektomii – metody polegającej na utworzeniu nowej drogi odpływu cieczy wodnistej, odpowiedzialnej za utrzymanie prawidłowego ciśnienia wewnątrz gałki ocznej.

Kiedyś dzielono te procedury na dwa etapy – najpierw wykonywano zabieg przeciwjaskrowy, a po miesiącu operowano zaćmę. Narażało to jednak pacjenta na podwójną ingerencję chirurgiczną, która zwiększała możliwość komplikacji.

Obecnie podczas jednej operacji wykonuje się jedno lub dwa nacięcia rogówki oka, z czego bardziej polecana jest ta druga opcja, która co prawda wydłuża czas zabiegu, ale zmniejsza ryzyko powikłań.

Wskazania do operacji zaćmy przy jaskrze

Podwójną operację przeprowadza się u pacjentów, u których oprócz zaćmy dostrzega się zaawansowane zmiany związane z wysokim ciśnieniem wewnątrzgałkowym. Oprócz tego taka procedura wykonywana jest:

• gdy pacjent nie reaguje na maksymalne dawki leków,
• gdy podczas farmakoterapii wystąpią objawy niepożądane,
• w przypadku, gdy między lekarzem a pacjentem dochodzi do utrudnionej współpracy odnośnie stosowania się do zaleceń.

Jaskra a operacja zaćmy – dla kogo niewskazana?

Zabieg ten nie jest wykonywany u osób, które dobrze reagują na farmakologiczne obniżanie ciśnienia w gałce ocznej. W takiej sytuacji przeprowadza się tylko fakoemulsyfikację – usunięcie i wymianę zmętniałej z powodu zaćmy soczewki.

Jednoczesnej operacji jaskry i zaćmy nie powinno się dokonywać u pacjentów:

• w złym ogólnym stanie zdrowia,
• z organizmem wyniszczonym innymi chorobami,
• po niedawno przebytym zawale lub udarze,
• którzy nie zgadzają się na taką metodę leczenia.

Rekonwalescencja po operacji jaskry i zaćmy

Powrót do zdrowia i sprawności po jednoczesnym leczeniu operacyjnym zaćmy i jaskry jest dłuższy niż w przypadku zabiegu leczącego jedną przypadłość. Potrzebne są także częstsze kontrole – aż do czterech wizyt u lekarza prowadzącego w ciągu dwóch tygodni! Wynika to z tego, że lekarz musi sprawdzić efekty i wykluczyć ewentualne powikłania zarówno zabiegu przeciwjaskrowego, jak i  procedury likwidującej zaćmę. W dodatku zaobserwowanie wzrostu ciśnienia wewnątrz oka jest trudne, pacjent może go po prostu nie zauważyć.

Rokowania

U większości pacjentów zabieg skutecznie obniża ciśnienie śródgałkowe (możliwe jest zmniejszenie dawki leku bądź całkowite jego odstawienie) oraz poprawia jakość widzenia dzięki nowej, przeziernej soczewce. Efekty operacji są trwałe, zwłaszcza gdy nie doszło do żadnych powikłań, takich jak infekcje, stany zapalne czy uszkodzenie naczyń krwionośnych.

Procedurę należy powtórzyć, gdy dojdzie do ponownego zatamowania odpływu cieczy wodnistej oraz do wzrostu ciśnienia. Dlatego tak ważne są regularne kontrole.