Diagnozuje się ją niezwykle często. Ma wiele rodzajów, kilkanaście objawów, lecz tylko jeden sposób leczenia. Zmętnienie soczewki oka – szczerzej znane jako zaćma lub katarakta. Czym jest i z jakich przyczyn powstaje? Czy można jej zapobiec? Jak leczyć?
Statystyki pokazują, że w Polsce na zaćmę cierpi blisko milion osób. W skali całego świata wartość ta znacznie wzrasta i wynosi aż 20 milionów ludzi. Rozwija się podstępnie, a nieleczona może prowadzić do ślepoty, a nawet zaniku gałki ocznej. Niestety, nie można jej zapobiec, a leczenie farmakologiczne nie przynosi większych rezultatów, może być pomocne w opóźnianiu rozwoju tej choroby. Najskuteczniejszą metodą walki z tą przypadłością jest zabieg operacyjny. Operacja usunięcia zaćmy, przy obecnym stopniu zaawansowania medycyny i techniki, jest jednak mało inwazyjną operacją, którą często wykonuje się w warunkach ambulatoryjnych.
Dlaczego pojawia się zaćma?
Cechą charakterystyczną dla powstawania zaćmy jest starszy wiek pacjenta. Dotyka ona szczególnie osób po 60. roku życia, w tym częściej kobiety niż mężczyzn. Zaćmę podzielić można na:
- wrodzoną,
- nabytą.
Pierwsza z nich powstaje na skutek zaburzeń rozwoju oka w życiu płodowym z różnych przyczyn, między innymi: choroby wirusowe matki w okresie ciąży, uwarunkowania genetycznie, dziedziczne. Drugi rodzaj zaćmy zaś – katarakta nabyta natomiast przychodzi z wiekiem. Zapadają na nią głównie kobiety powyżej 60. roku życia. Może jednak być ona wynikiem cukrzycy, zapalenia rogówki czy twardówki, urazu gałki ocznej oraz guzów wewnątrzgałkowych. Zagrożone mogą być także osoby, które cierpią na atopowe zapalenie skóry, niedoczynność przytarczyc, jaskrę dokonaną czy krótkowzroczność.
Ze względu na przyczynę wyróżnia się zaćmę starczą, następową (w tym: cukrzycową, tężyczkową, kortyzonową i galaktozową), pourazową (popromienną, hutniczą i elektryczną), a także powikłaną. Każda z nich powstaje na skutek innej przyczyny i może mieć nieco różniący się od siebie przebieg. Istnieje też podział ze względu na lokalizację zmian. I tutaj wyróżnia się: zaćmę korową, podtorebkową, jądrową, brunatniejącą.
Cukrzycowa choroba oczu
W zaćmie cukrzycowej, zwanej też cukrzycową chorobą oczu, wyróżnia się dwie jej postaci: młodzieńczą (właściwą) i osób dorosłych. Niezależnie od typu charakterystycznym dla nich objawem jest bardzo szybki postęp choroby i intensywne zmiany zachodzące w gałce ocznej. Cukrzyca i jej skutki, czyli wahania glikemii we krwi – jej nadmierna ilość lub niedobór, a także wpływ stosowanych leków, mają destrukcyjny wpływ na gałkę oczną. Może w niej dość do różnych negatywnych zmian w obrębie soczewki.
Zaćma cukrzycowa spotyka blisko dziesięć procent osób chorujących na cukrzycę typu 1. Wśród cukrzyków z grupy 2 taki problem ze wzrokiem będzie miało już 13 procent. Częstszą zachorowalność odnotowuje się wśród kobiet. Dlatego każda osoba, która cierpi na cukrzycę, powinna regularnie konsultować się z lekarzem okulistą i przechodzić regularne badania wzroku w celu wczesnego wykrycia ewentualnego początku rozwoju katarakty.
Większość rodzajów zaćm mają podobne objawy, w tym oczywiście zaćma cukrzycowa. Nie jest ona chorobą, która ujawnia się nagle. Jej objawy rozwijają się długotrwale i stopniowo, z reguły przez wiele lat. W początkowej fazie może ona przebiegać bezobjawowo. Jednak w miarę zwiększania się liczby plamek i mętów na soczewce, symptomy zaczynają być coraz wyraźniej odczuwalne dla pacjenta. Jednym z pierwszych objawów są zaburzenia widzenia wzroku – nieostrość widzenia. Kłopotliwe staje się także patrzenie na miejsca emitujące światło (żarówki, neony, itp.). W polu widzenia mogą pojawiać się również małe plamki. W zaawansowanej fazie zaćmy zauważa się błyskawiczne pogorszenie ostrości widzenia do tego stopnia, że chory może dostrzegać jedynie kontury i zarysy przedmiotów oraz zmiany natężenia światła. Do charakterystycznych symptomów zaćmy należą między innymi również zaburzenia w ocenie odległości, zez lub oczopląs, niewrażliwość na barwy, a co za tym idzie utrudnienie w czynnościach życia codziennego.
