Jak szybko rozwija się zaćma?

Zaćma jest podstępną chorobą, ponieważ może rozwinąć się u osób w każdym wieku (choć najczęściej spotykana jest u starszych pacjentów). Istnieją różne typy tej dolegliwości, w zależności od momentu zachorowania (wrodzona lub starcza) czy od umiejscowienia zmętnienia soczewki (jądrowa, korowa, podtorebkowa). Zaćmę leczy się wyłącznie operacyjnie. Ile czasu można zwlekać z zabiegiem?

Kto może zachorować na zaćmę?

Panuje błędne przekonanie, że na zaćmę chorują wyłącznie osoby w podeszłym wieku. Po pierwsze wynika to z tego, że starsi pacjenci częściej korzystają z usług lekarzy, wykonują badania. Po drugie, młodzi nie wierzą, że mogą zachorować na kataraktę, ignorują więc jej oczywiste objawy.

Prawda jest taka, że zaćma może pojawić się nawet w życiu płodowym (więcej o przyczynach zachorowań na zaćmę). Za rozwój choroby odpowiedzialne są wtedy czynniki genetyczne, wady rozwojowe czy niektóre leki. Młodzi ludzie i osoby dorosłe także mogą chorować, głównie z powodu powikłań po innej dolegliwości lub po przyjmowanych lekarstwach. Zaćma nabyta, czyli starcza, uaktywnia się zazwyczaj po 50 roku życia.

Jak poznać początki zaćmy?

Pierwszy sygnał prawdopodobnego rozwoju katarakty to pogorszenie widzenia: wszystko zaczyna być widoczne jak przez przybrudzoną, zamgloną szybę lub mgłę. Oprócz tego wystąpić może znaczne nasilenie dotychczasowej wady wzroku, konieczność wymiany szkieł na te o silniejszym działaniu. Bywa, że symptomami zaćmy są aureole wokół źródeł światła, nieostre krawędzie widzianych przedmiotów, kłopoty z odróżnianiem kolorów, słaby kontrast pomiędzy nimi.

Pacjenci ignorują często te objawy, myląc je z pogorszeniem swojej wady wzroku lub ze zwyczajnym zmęczeniem. Tymczasem powolny rozwój zaćmy nie powoduje bólu, wysięku czy innych trudnych do zniesienia symptomów. Co więcej, katarakta bywa wykrywana dopiero przypadkiem, podczas rutynowych kontroli! Wykrycie wczesnego stadium tej dolegliwości sprawia kłopot nawet okulistom.

Zaćma – z czym można ją pomylić?

Poza wspomnianym wyżej mylnym wzięciem zaćmy za pogorszenie krótko- lub dalekowzroczności czy przemęczenie oczu, laik może pomylić zaćmę z astygmatyzmem. Obie dolegliwości łączy kwestia niewyraźnego widzenia i poczucie zmęczenia oczu. Astygmatyzm różni się od zaćmy tym, że zniekształca obraz z osi poziomej, pionowej lub skośnej, ale przy jego bardziej złożonych wariantach trudno to określić.

Inną groźną chorobą, z którą można pomylić zaćmę jest jaskra. Obie dolegliwości nieleczone prowadzą do utraty wzroku, jaskra ma jednak inne podłoże niż katarakta: podwyższone ciśnienie we wnętrzu gałki ocznej uciska na nerwy wzrokowe, powodując światłowstręt, łzawienie, ciemne plamy przed oczami. Występuje też efekt halo (aureole wokół źródeł światła) i problem ze złapaniem ostrości konturów.

Czynniki przyspieszające rozwój zaćmy

Zaćma to nic innego jak zlepione upływem czasu białka, z których składa się soczewka. Stan ten powoduje wiek, ale nie tylko. Oto co jeszcze wpływa na powstanie katarakty:

• spożywanie dużych ilości alkoholu
• palenie papierosów każdego typu
• duża nadwaga
• nadciśnienie tętnicze
• wystawianie oczu bez ochrony na światło słoneczne
• HTZ (hormonalna terapia zastępcza)
• urazy oka
• występowanie zaćmy u członków rodziny

W przypadku powyższych czynników ryzyka konieczne są regularne kontrole u okulisty.

Leki, które… powodują zaćmę

Zdarza się, że dany preparat leczy jedną dolegliwość, pogarszając jednocześnie stan innego narządu. Czołówkę listy otwierają sterydy, stosowane w leczeniu przewlekłych stanów zapalnych.

Ergotamina – pacjenci cierpiący na migreny nie wyobrażają sobie bez niej życia. Niestety może przyczyniać się do rozwoju zaćmy.

Tamsulosyna – lek przepisywany pacjentom z łagodnym przerostem gruczołu krokowego, powoduje tzw. zespół wiotkiej tęczówki, występujący w trakcie operacji usuwania zaćmy. Sytuacja jest na tyle poważna, że rekomenduje się odstawienie tamsulosyny na miesiąc przed zabiegiem.

Ostrożność należy zachować stosując doustne preparaty antykoncepcyjne, niektóre leki nasercowe czy też te mające zastosowanie w leczeniu zaburzeń psychicznych.

Czy można zatrzymać zaćmę?

Zaćma jest chorobą, której nie da się zatrzymać ani cofnąć. Nie pomogą żadne krople czy suplementy. W dodatku rozwija się bardzo powoli, latami – i to dlatego jest taką podstępną dolegliwością, gdyż usypia czujność pacjenta, który nie zdaje sobie sprawy z powagi sytuacji. Dlatego tak ważna jest profilaktyka i wizyty kontrolne u okulisty, zwłaszcza u osób obarczonych czynnikami podwyższonego ryzyka zachorowania.

Zaćmę można wykryć za pomocą badania dna oka oraz z użyciem lampy szczelinowej. Po potwierdzeniu diagnozy warto jak najszybciej zapisać się na operację usunięcia zaćmy – jedyny skuteczny sposób leczenia. Nie warto zwlekać, ponieważ „dojrzałą” zaćmę trudniej usunąć bez powikłań.