Czy zaćma może powrócić po operacji?

Zaćma jest chorobą soczewki oka, polegającą na jej zmętnieniu. Kataraktę skutecznie leży wyłącznie operacja. Wiele starszych osób boi się tego zabiegu – niepokoi ich ingerencja w gałkę oczną, martwią się także potencjalnymi powikłaniami. Gdy na wizycie kontrolnej jakiś czas po operacji lekarz stawia diagnozę zaćmy wtórnej, są zdezorientowani. Co to znaczy? Jakie są metody leczenia?

Na czym polega zaćma wtórna?

Zaćma wtórna wykształca się w oku, które było już operowane z powodu katarakty. Nie wdając się w  medyczne szczegóły, podczas fakoemulsyfikacji, czyli usunięcia zmętniałej soczewki, zostawia się torebkę tylną, aby móc przytwierdzić do niej jej syntetyczny odpowiednik. Obrazowo mówiąc, to swego rodzaju rusztowanie dla nowej struktury.

W torebce tylnej również może dojść do zmian chorobowych, na skutek których zmętnieje. Wtedy właśnie mówi się o zaćmie wtórnej.

Zaćma wtórna – przyczyny i objawy

Istnieje kilka czynników, które zwiększają ryzyko wystąpienia zaćmy wtórnej. Są to przede wszystkim:

• wady wrodzone siatkówki,
• stany zapalne w oku,
• urazy mechaniczne,
• guzy wewnątrzgałkowe,
• cukrzyca,
• niedoczynność przytarczyc,
• duża krótkowzroczność,
• starzenie się struktur oka,
• atopowe zapalenie skóry,
• wszczepiona syntetyczna soczewka o niskiej jakości,
• uszkodzenie torebki tylnej oka na skutek niewłaściwie przeprowadzonej operacji.

Objawy są identyczne jak przy zaćmie starczej, pierwotnej lub wtórnej. Obraz znów staje się niewyraźny i zamglony, widziany jak przez brudną szybę. Trudno jest odróżniać kolory, które przestają się tak bardzo od siebie różnić z powodu pogorszenia widzenia kontrastów między nimi. Obserwowane przedmioty zdają się być wykrzywione lub podwojone.

Czy zaćma wraca po operacji jej usunięcia?

I tak, i nie. Nie, ponieważ syntetyczna soczewka w żaden sposób nie może rozwinąć zaćmy. Potocznie nazywana zaćma wtórna dotyczy innej części oka – torebki tylnej. To właśnie ona ulega zmętnieniu w  wyniku proliferacji (mnożenia się) komórek i daje podobne objawy.

Tak więc choroba jako taka może powrócić, jednak w zupełnie nowej lokalizacji. Pojęcie zaćmy wtórnej jest po prostu niezbyt trafionym skrótem myślowym, sugerującym medycznemu laikowi, że po zabiegu można zachorować na zaćmę drugi raz.

Zaćma wtórna może pojawić się już kilka tygodni po operacji, ale równie dobrze może też minąć kilka lat od zabiegu.

Jak wyleczyć zaćmę wtórną?

Odsetek występowania zaćmy wtórnej systematycznie maleje wraz z rozwojem medycyny. W latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku wynosił on 50%, obecnie – jedynie 10%. Poprawa sytuacji ma związek ze stosowaniem nowoczesnych soczewek, które mają odpowiednio ostre brzegi i kształt, oraz z ulepszeniem technik przeprowadzania operacji, z użyciem zaawansowanych narzędzi.

Pacjenci, którym mimo to przytrafi się zaćma wtórna, nie są pozostawiani sami sobie. Poprawiły się także metody leczenia zaćmy wtórnej. Nadal wykonywany jest zabieg o nazwie kapsulotomia, jednak obecnie stosuje się laser neodymowo-yagowy.

Kapsulotomia tylna - przebieg

Wyżej wspomniany laser precyzyjnie przecina zmętniałe struktury w oku. Sama operacja, podobnie jak fakoemulsyfikacja soczewki, należy do procedur jednodniowych, czyli pacjent może opuścić szpital tego samego dnia. Oba zabiegi łączy także sposób znieczulenia – najczęściej są to krople. Oprócz tego pacjentowi podawany jest preparat rozszerzający źrenice, warto więc przyjechać do kliniki z kierowcą. Kapsulotomia tylna trwa bardzo krótko – do wyleczenia potrzebne jest zaledwie parę sekund. Laser przy pomocy kilku impulsów wykonuje otwór na torebce tylnej, co natychmiast przywraca ostrość widzenia. Pacjent jedynie przez kilka godzin może widzieć niewyraźnie z powodu pojawienia się cieczy immersyjnej.

Powrót do pełnej sprawności

Rekonwalescencja po zabiegu usunięcia zaćmy wtórnej nie różni się wiele od tej po pierwotnej operacji: również wymaga stosowania kropel przeciwzapalnych. Różnica polega na tym, że pacjent powinien ograniczyć wysiłek fizyczny jedynie w dniu operacji, a nie przez kilka tygodni.

Operacja kapsulotomii - ryzyko

Jak po każdej procedurze medycznej, również po kapsulotomii tylnej mogą pojawić się skutki uboczne lub powikłania. Uspokajamy jednak, że zdarzają się one bardzo rzadko oraz nie są groźne. Może wystąpić obrzęk plamki żółtej lub rogówki. Czasem zdarza się wzrost ciśnienia wewnątrz gałki ocznej – dlatego jest to sprawdzane przez lekarza od razu po zabiegu.

Czy zaćma wtórna może powrócić po operacji?

Niezwykle rzadko następuje nawrót choroby po kapsulotomii. Zazwyczaj jeden zabieg wystarczy do ostatecznego rozwiązania problemu. Niemniej jeśli się to przydarzy, ponownie wykonuje się laserem otwór w torebce tylnej.