Operacyjne usunięcie zaćmy wtórnej przez lekarza chirurga okulistę jest najczęstszą metodą leczenia tej przypadłości i póki co najbardziej skuteczną . Leczenie farmakologiczne bowiem może jedynie opóźnić rozwój choroby, lecz jej nie usuwa. Na czym polega kapsulotomia tylna?
Przy obecnym zaawansowaniu medycyny i technologii zabieg kapsulotomii tylnej trwa od kilkunastu do kilkudziesięciu minut, a pacjent najczęściej jeszcze tego samego dnia może wrócić do domu.
Czym jest zmętnienie soczewki?
Zaćma jest jedną z najczęstszych chorób degeneracyjnych oczu. Pojawia się głównie u kobiet w podeszłym wieku. Jednak może również dotknąć osoby młode i dzieci. Zaćma pojawia się wskutek mętnienia soczewki. Ta część gałki ocznej jest przezroczystym i elastycznym tworem, znajdującym się między tęczówką a ciałem szklistym. Swoim kształtem przypomina wypukły krążek w kształcie i wielkości jednogroszówki. Jej zadaniem jest załamywanie promieni świetlnych w celu tworzenia odwróconego i pomniejszonego obrazu na siatkówce. Umożliwia ona wyraźne widzenia rzeczy położonych w różnych odległościach (zjawisko akomodacji –dostosowywania się oka do wyraźnego widzenia z bliska i z daleka). Powstawanie mętów i plamek na soczewce w procesie rozwoju katarakty upośledza funkcjonowanie soczewki, a tym samym przyczynia się do stopniowego pogarszania się ostrości wzroku.
Nawrót zaćmy – przyczyny i objawy
Około 20 procent pacjentów, którzy poddali się operacji usunięcia zmętniałej soczewki i wszczepienia nowej, zapadło również na nawrót zaćmy, czyli kataraktę wtórną. Zalicza się ją do powikłań pooperacyjnych. Może wystąpić kilka miesięcy lub nawet kilka lat po zabiegu. Aby wszczepiona podczas operacji zaćmy sztuczna soczewka utrzymała się w pożądanym miejscu, umieszcza się ją na pozostawionym w tym celu fragmencie oka zwanym tylną częścią torebki soczewki. Zmętnieniu ulega wówczas torebka tylna soczewki, którą pozostawia się w oku podczas zabiegu usunięcia katarakty (fakoemulsyfikacji).
Przyczyną takiego nawrotu choroby mogą być choroby metaboliczne, które mają negatywny wpływ na operowaną gałkę oczną. Ryzyko zwiększają:
- cukrzyca i niedoczynność przytarczyc,
- atopowe zapalenie skóry,
- urazy, stany zapalne gałki ocznej i guzy wewnątrzgałkowe,
- krótkowzroczność,
- uwarunkowania genetyczne.
Objawy zapowiadające nawrót choroby są bardzo zbliżone do początków zwykłej zaćmy – zmniejszenie ostrości widzenia, niewrażliwość na barwy, wrażenie patrzenia przez brudną szybę lub mgłę. Ważne jest to, aby nawet w przypadku niewielkiego pogorszenia wzroku po zabiegu usunięcia zaćmy jak najszybciej zgłosić się do lekarza – rozwój zaćmy wtórnej może bowiem doprowadzić do całkowitej ślepoty.
Czy tylko leczenie operacyjne?
Pacjent, u którego pojawia się zaćma, wtórna nie musi poddawać się typowemu chirurgicznemu zabiegowi jej usunięcia. W przypadku tej odmiany zaćmy rezultatu nie przynosi bowiem ani terapia farmakologiczna, ani korekta wzroku przy pomocy okularów. Kapsulotomia jest mało inwazyjna, stosunkowo bezpieczna oraz bardzo skuteczna. Technologia ta wykorzystuje działanie silnego lasera neodymowo-yagowego (YAG), stosowanego też w terapii m.in. zmian skórnych i naczyniowyc.. Przez wykonanie niewielkiego otworu w torebce tylnej soczewki przywraca się odpowiednią ostrość widzenia. Podczas zabiegu na środku zmętniałej torebki wykonuje się otwór umożliwiający wpadanie światła do oka, a co za tym idzie – prawidłowe widzenie. Otwór ten jest początkowo niewielki, ale w ciągu miesiąca ulega poszerzeniu na skutek rozciągania przez sąsiednie struktury oka, aby ostatecznie ustabilizować swój rozmiar (zazwyczaj o 20-30 procent większy niż tuż po zabiegu).
Przed przystąpieniem do zabiegu pacjentowi mierzy się ciśnienie wewnątrzgałkowe, podaje krople na rozszerzenie źrenic oraz krople znieczulające. Procedura przypomina komputerowe badanie wzroku. Pacjent siedzi przed specjalną lampą szczelinową, opierając czoło i podbródek o odpowiednie punkty aparatu. Zakłada mu się szczególny rodzaj szkła kontaktowego, które uniemożliwia mruganie. Ważne, aby pozostał nieruchomo i patrzył we wskazany punkt, ponieważ poruszenie się może skutkować nieodwracalnym uszkodzeniem tkanek oka. Cały zabieg trwa kilkanaście sekund, a chory widzi poprawę już następnego dnia. Kilka godzin po zabiegu pacjent może nadal widzieć niewyraźnie, jednak ostrość wzroku wraca szybko i samoistnie. Pacjent zobowiązany jest do stosowania specjalnych kropli przez około tydzień po zabiegu.
Powikłania po zabiegu są rzadkie. Stwierdzono zależność co do możliwości odwarstwienia siatkówki w przypadkach, gdy wykonuje się kapsulotomię przed 6 miesiącem po operacji zaćmy.
Laserowe leczenie zaćmy wtórnej charakteryzuje się bardzo wysokim odsetkiem skuteczności. Zdecydowana większość pacjentów odczuwa znaczną poprawę jakości widzenia przy niewielkich lub zupełnie niewidocznych powikłaniach pozabiegowych. Kapsulotomia tylna jest zabiegiem refundowanym przez Narodowy Fundusz Zdrowia. W klinikach prywatnych koszt przeprowadzenia zabiegu rozpoczyna się od około 300 złotych.
