Nieleczona zaćma jest schorzeniem, które najczęściej prowadzi do trwałej utraty wzroku. Najpowszechniejszą i zarazem jedyną skuteczną metodą leczenia zaćmy jest operacja, podczas której wszczepia się nową soczewkę. Taki zabieg – fakoemulsyfikacja – wykonuje się przeważnie w znieczuleniu miejscowym poprzez zapuszczenie do gałki kropel. Chorą soczewkę rozbija wówczas się za pomocą ultradźwięków oraz odsysa z oka, a na jej miejsce wstawia się nową. Cały zabieg nie trwa długo – od kilkunastu do kilkudziesięciu minut. Dla pacjenta jest on zupełnie bezbolesny.
Sposoby leczenia zaćmy
Zmętniałą soczewkę można usunąć wieloma sposobami. Najbardziej znanym i cenionym w ostatnich czasach sposobem leczenia zaćmy jest zabieg wspomnianej już fakoemulsyfikacji. Polega on na rozbiciu zmętniałej soczewki za pomocą aparatu emitującego z głowicy ultradźwięki. W oku wykonuje się około trzymilimetrowe nacięcie, przez które chirurg wprowadza ową głowicę. Rozbita w ten sposób soczewka zostaje odessana za pomocą tego samego aparatu. Następnie na jej miejsce wstawia się nową, odpowiednio dobraną do danego pacjenta soczewkę. Przed przystąpieniem do zabiegu oko pacjenta zostaje odpowiednio przygotowane poprzez kilkukrotne zapuszczenie kropel. Zabieg fakoemulsyfikacji przeprowadzany jest przeważnie w znieczuleniu miejscowym. Leczenie zaćmy tą metodą najczęściej trwa od kilkunastu do kilkudziesięciu minut, a pacjent wypisywany jest do domu nawet tego samego dnia.
Usunięcie chorej soczewki może być również przeprowadzone bez użycia ultradźwięków – techniką non – phaco. Jest to operacja zaćmy, podczas której również wykonuje się małe nacięcie oka. Tutaj chorej soczewki nie rozbija się ultradźwiękami i nie odsysa jej resztek, ale wyprowadza się ją przez wydrążony tunel twardówkowy o średnicy 6 – 7 milimetrów. Tym wydrążeniem wydobywa się zmętniałą soczewkę, a na jej miejsce wstawia się nową.
Średni czas oczekiwania na operację zaćmy (NFZ oraz prywatnie)
Operacja usunięcia zmętniałej soczewki jest jednym z najczęściej wykonywanych zabiegów okulistycznych w Polsce i na świecie. Szacuje się, że na tę przypadłość choruje nawet 800 tysięcy osób w kraju i z roku na rok jest ich coraz więcej. Niestety, czas oczekiwania na operację z refundacji Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) waha się od kilku miesięcy do najczęściej nawet kilku lat. Czas ten uśredniono – szacuje się go na 3 – 4 lata oczekiwań, a zależy on od miejsca. Leczenie zaćmy na NFZ w praktyce wiąże się z zapisem w długiej kolejce i aby jej uniknać jest tylko jedno rozwiązanie. Czas oczekiwania na operację zaćmy można znacznie skrócić, kiedy pacjent szuka pomocy prywatnie. Wówczas zabieg wykonywany jest niemalże od ręki – po przejściu zleconych badań, lecz należy jednak liczyć się z kosztami. Operacja usunięcia zaćmy może kosztować od 2 do nawet 7 tysięcy złotych za jedno oko.
Przygotowanie do operacji katarakty
Pacjent zakwalifikowany do zabiegu operacyjnego usunięcia zaćmy zobowiązany jest do wykonania zleconych przez lekarza okulistę badań, które potwierdzą brak przeciwwskazań do operacji zaćmy. Dodatkowo powinien wykonać także badania laboratoryjne, które obejmują:
- morfologię krwi,
- badanie układu krzepnięcia krwi,
- EKG.
W dzień operacji należy stawić się w szpitalu na czczo lub po lekkostrawnym śniadaniu. Pacjent powinien wziąć dokładny prysznic, dobrze umyć skórę i włosy, by ograniczyć namnażanie się bakterii na sali operacyjnej.
W przypadku podjęcia decyzji o operacji usunięcia zmętniałej soczewki pacjent nie powinien cierpieć na żadną infekcję ogólnoustrojową, astmę ani zaawansowaną cukrzycę. Przeciwwskazaniem będą też wszelkie stany zapalne gałki ocznej i skóry, a także zaburzenia krzepliwości krwi czy nieuregulowane ciśnienie. Chory, który w okresie do 6 miesięcy przebył zawał serca bądź udar mózgu, nie będzie kwalifikowany do takiej operacji.
Leczenie zaćmy zakończone. Zalecenia po operacji
W większości przypadków, kiedy podczas operacyjnego leczenia zaćmy nie wystąpiły niepożądane komplikacje, pacjent wychodzi już tego samego dnia do domu – kilka godzin po zabiegu. Ważne jest, by powrót ten odbywał się w obecności osoby towarzyszącej. Całkowity czas gojenia rany po zabiegu usunięcia zmętniałej soczewki szacuje się na około 2 miesiące. W tym czasie należy zgłaszać się na wizyty kontrolne do lekarza okulisty w celu monitorowania procesów gojenia rany i powrotu ostrości wzroku oraz stosować przepisane krople do oczu. Nawet do kilku dni po zabiegu oko pacjenta może być nadwrażliwe, swędzące i obolałe. Jest to normalny stan rzeczy po interwencji chirurgicznej. Oko powinno dochodzić do pełni sprawności około miesiąc czasu. W tym czasie przystosuje się ono do nowej soczewki. Wówczas pacjent może oglądać telewizję i czytać książki, lecz początkowo czynności te powinien starać się ograniczać. Należy również unikać pewnych czynności, takich jak: schylanie się głową w dół – podczas podnoszenia czegoś z podłogi wykonać przysiad, a myjąc głowę, odchylać ją do tyłu. Do nawet pół roku po zabiegu powinno się ograniczyć duży wysiłek fizyczny – silne napięcia brzucha, jazdę na rowerze, bieganie, aktywność seksualną, a także korzystanie z gorących kąpieli i sauny.
