Jak zaczyna się zaćma? Pierwsze objawy zaćmy

Zaćma, zwana inaczej kataraktą, bywa nazywana „złodziejem wzroku”, ponieważ niepostrzeżenie pogarsza zdolność widzenia. Jest to najczęstsza choroba narządu wzroku, która stanowi główną przyczynę ślepoty u ludzi na całym świecie. Upośledzenie postrzegania spowodowane jest postępującym zmętnieniem soczewki oka, wynikającym z zaburzenia metabolizmu białek. Soczewka odpowiada za zdolność do ostrego widzenia, w związku z tym przez niedostateczną ilość wpadającego do oka światła obraz staje się niewyraźny, a kolory tracą swą intensywność.

Kto może zachorować na zaćmę?

Oko jest jednym z najszybciej starzejących się organów w ludzkim organizmie, dlatego też pierwsze, co przychodzi nam na myśl, to zaćma starcza. Dotyka ona osoby po 60 roku życia. Nie jest to niestety jedyny wariant choroby. Zaćma może bowiem towarzyszyć innym schorzeniom – jaskrze, atopowemu zapaleniu skóry, a przede wszystkim cukrzycy. Kataraktę wywołuje czasem uraz lub przyjmowanie niektórych leków, jest ona wtedy niezależna od wieku pacjenta. Zdarzają się również przypadki tej choroby u noworodków!

Czy to zaćma – pierwsze objawy katarakty

Pierwsze objawy zaćmy są często subtelne i mogą nie być od razu zauważalne. Mogą to być drobne problemy z ostrością widzenia, niejasne kolory czy też gorsze widzenie w niskim świetle. Wiele osób odkrywa obniżenie ostrości widzenia podczas rutynowej kontroli dna oka. Ostateczna diagnoza pochodzi zwykle od lekarza okulisty, który może z łatwością rozpoznać objawy zaćmy.

Jakie są objawy zaćmy?

Chcesz poznać oznaki, które zwiastują występowanie zaćmy? Najczęstszymi objawami zaćmy są:

• obniżenie ostrości – ogólne pogorszenie widzenia, trudności w czytaniu i rozpoznawaniu twarzy
• pogorszenie wzroku – widzenie staje się mniej wyraźne, szczególnie w jasnym świetle
• gorszy wzrok w niskim świetle – problem z prawidłowym widzeniem w warunkach słabego oświetlenia
• problemy z oceną odległości i poruszaniem – trudności w precyzyjnej ocenie odległości, co może być szczególnie niebezpieczne podczas jazdy samochodem
• konieczność noszenia okularów – zwiększone zapotrzebowanie na okulary korekcyjne, nawet, jeśli wcześniej nie były potrzebne
• zmętnienie soczewki – widoczne zmiany w gałce ocznej, często potwierdzone przez lekarza okulistę podczas badania dna oka
• zmętnienie w pobliżu obwodu soczewki – zmętnienie głównie w pobliżu obwodu soczewki, szczególnie w zaćmie korowej
• słabnąca ostrość widzenia (w przypadku zaćmy dojrzałej) – progresywne pomniejszenie ostrości, szczególnie zauważalne w zaawansowanym stadium choroby.

Zaćma objawy początkowe

Zaćma niestety dotyka coraz więcej osób, głównie w podeszłym wieku. Jednak nie można jej lekceważyć, gdyż może prowadzić do utraty widzenia. Czy można jednak rozpoznać objawy tej choroby na wczesnym etapie? Odpowiedź jest złożona i zależy od wielu czynników, jednak istnieją pewne symptomy, które mogą świadczyć o rozwijającej się chorobie.

Przed wystąpieniem pierwszych objawów zaćmy, pacjenci często zauważają subtelne zmiany w jakości ich widzenia. Obejmuje to między innymi spadek ostrości wzroku, szczególnie w słabym oświetleniu. Może też wystąpić konieczność noszenia szkieł korekcyjnych, nawet jeśli wcześniej nie były one potrzebne. Niezbędne może być skontaktowanie się ze swoim lekarzem, który pomoże z dobraniem odpowiednim okularów Na tym etapie badanie dna oka może jeszcze nie wykazać znaczących zmian, ale to właśnie taki rodzaj kontroli jest niezbędny do monitorowania narządu wzroku.

Pierwsze objawy tej choroby są różnorodne i mogą być mylące. Osłabienie wzroku jest jednym z najbardziej niepokojących symptomów. Chociaż na początku może to być lekko zauważalne, z czasem stan ten się pogarsza. Inne wczesne oznaki to problemy z oceną odległości oraz poruszaniem, co jest szczególnie kłopotliwe podczas prowadzenia samochodu czy chodzenia po schodach. Warto również zwrócić uwagę na zmętnienie soczewki oka, które może być widoczne podczas badania dna oka.

Objawy zaćmy mogą również obejmować gorszy wzrok w słabym świetle oraz trudności w rozpoznawaniu kolorów. Te symptomy są często mylone z naturalnym starzeniem się narządu wzroku lub innymi, groźniejszymi chorobami oczu, takimi jak odwarstwienie siatkówki. Dlatego też niezwykle istotne jest, aby skonsultować się z lekarzem okulistą w celu potwierdzenia przyczyny dolegliwości i podjęcia odpowiedniego leczenia.

Wczesne wykrycie choroby pozwala na rozpoczęcie leczenia zaćmy w zaawansowanym stadium, zanim dojdzie do całkowitej utraty wzroku. W tym kontekście, badanie dna oka jest jednym z najbardziej efektywnych sposobów diagnostyki, umożliwiającym identyfikację zaćmy na wczesnym stadium.

Zaćma przyczyny

Zaćma to choroba, która w głównej mierze związana jest ze starzeniem się organizmu. Jednakże, proces ten może być przyspieszony przez różne czynniki, a zrozumienie przyczyn zaćmy może być kluczem do jej skutecznego leczenia i zapobiegania. Poniżej omówimy główne czynniki sprzyjające występowaniu zaćmy. Oto one:

• starzenie się – niewątpliwie główną przyczyną zaćmy jest proces starzenia się organizmu. To właśnie zaćma starcza jest najbardziej powszechną formą tej choroby. Z czasem soczewki oka ulegają zmianom, które prowadzą do zmętnienia i utraty widzenia
• czynniki genetyczne – chociaż starzenie się jest głównym powodem, również geny mają swój udział w rozwoju zaćmy. Jeżeli w rodzinie występuje historia zaćmy, ryzyko jej wystąpienia znacznie rośnie
• promieniowanie UV – nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV jest kolejną przyczyną zaćmy. Długotrwałe przebywanie na słońcu bez odpowiedniej ochrony może powodować mętnienie soczewki
• cukrzyca i inne choroby – choroby takie jak cukrzyca, nadciśnienie czy choroby serca mogą wpływać na narząd wzroku. Dlatego też osoby z tymi schorzeniami są bardziej narażone na rozwój zaćmy
• leki i substancje toksyczne – niektóre leki, zwłaszcza sterydy, mogą zwiększyć ryzyko wystąpienia zaćmy. Również substancje toksyczne, takie jak alkohol czy nikotyna, przyspieszają rozwój zaćmy
• urazy i operacje oczu – każda ingerencja w gałkę oczną, czy to uraz czy operacja, może być przyczyną wystąpienia zaćmy. Czasami zaćma rozwija się latami po takim zdarzeniu
• rodzaje zaćmy – różne przyczyny zaćmy prowadzą do różnych jej form. Zaćma jądrowa zwykle związana jest z procesem starzenia, podczas gdy zaćma korowa może być efektem urazu. Zaćma podtorebkowa tylna często występuje po operacji zaćmy.

Oto kilkanaście pytań, na które warto sobie odpowiedzieć i dowiedzieć się czy jesteś w grupie ryzyka zachorowania na zaćmę:

• czy masz ponad 60 lat? – powolny proces starzenia się całego organizmu dotyczy także samego narządu wzroku, w tym znajdującej się w nim soczewki oka, pojawia się tzw. zaćma starcza
• czy cierpisz na cukrzycę? – zmiana równowagi biochemicznej soczewki oka w przebiegu cukrzycy może doprowadzić do utraty jej przejrzystości. Na zaćmę mogą zachorować zarówno osoby z cukrzycą typu 1 jak i 2
• czy kolory wydają Ci się wyblakłe albo mają żółtawe lub brązowe zabarwienie?
• czy masz wysokie ciśnienie tętnicze? – ciśnienie 120/80 mmHg lub mniej to ciśnienie optymalne lub zdrowe. Wartości powyżej 140/90 uznawane są za ciśnienie wysokie, natomiast ciśnienie podwyższone to wszelkie wartości pomiędzy podanymi wyżej
• czy cierpisz na podwójne widzenie w jednym oku?
• czy z coraz większą trudnością widzisz w nocy czy np. dostrzegasz aureole wokół źródeł światła albo doznajesz oślepienia, prowadząc samochód nocą?
• czy Twoje oczy są bardziej wrażliwe na światło niż kiedyś?
• czy Twoje widzenie jest mętne, niewyraźne lub przyciemnione?
• czy jesteś osobą otyłą? – wskaźnik BMI powyżej 30. BMI można obliczyć w następujący sposób: BMI = masa ciała (kg) / wzrost (m)2
• czy stosowałeś przez dłuższy czas (dłużej niż miesiąc) leki kortykosteroidowe? – przewlekła terapia sterydami w przebiegu chorób autoimmunologicznych także jest czynnikiem ryzyka rozwoju zaćmy, która w takiej sytuacji może wystąpić w młodszym niż zazwyczaj wieku
• czy kiedykolwiek przechodziłeś operację oczu inną niż zabieg laserowej korekcji wzroku metodą PRK czy LASIK?
• czy kiedykolwiek doznałeś urazu oka lub stanu zapalnego w oku? – w wyniku urazu dochodzi najczęściej do rozwoju zaćmy tylko w jednym oku – ma na to wpływ pourazowy stan zapalny, a następnie włóknienie tkanek oka
• czy palisz lub paliłeś papierosy przez przynajmniej kilka lat?
• czy byłeś narażony na długotrwałe działanie promieni słonecznych bez okularów przeciwsłonecznych? – wpływ niebezpiecznego dla oczu promieniowania ma istotny wpływ na rozwój zaćmy
• czy częściej niż kiedyś musisz zmieniać okulary na mocniejsze?
• czy cierpisz na zaburzenia endokrynologiczne, czyli hormonalne? – może pojawić się w takim wypadku tzw. zaćma następowa.

Jeśli odpowiadając na powyższe pytania rozpoznałeś u siebie któryś z czynników ryzyka czy objawów zaćmy, udaj się do lekarza pierwszego kontaktu po skierowanie do okulisty.

Rodzaje zaćmy – umiejscowienie zmian

Katarakta może wystąpić w różnych częściach soczewki, co wpływa na zróżnicowanie objawów. Lekarze mają najczęściej do czynienia z zaćmą jądrową, w której zmętnieniu ulega centralna część soczewki, co powoduje zaburzenie widzenia głębi kolorów i pogarsza się ostrość obrazu. Przy zaćmie korowej pacjenci skarżą się na gorszą ostrość i podwójne postrzeganie przedmiotów. Najrzadziej występuje podtorebkowa tylna postać choroby, gdzie mamy do czynienia z  olśnieniami oraz podwójnym widzeniem. Ten typ zaćmy jest najtrudniejszy w leczeniu.

Mam zaćmę, co dalej?

Zaćma to poważna choroba, której nie należy lekceważyć, dlatego niezwykle ważna jest regularna diagnostyka. Im wcześniej okulista stwierdzi mętnienie soczewki, tym łatwiejsze i  skuteczniejsze leczenie.

Jedyną i najlepszą metodą walki z zaćmą jest operacja zaćmy zwana fakoemulsyfikacją. Podczas zabiegu wykorzystywane są mikronarzędzia, wprowadzane do oka przez niewielkie nacięcie w rogówce. Tą drogą usuwana jest stara, zmętniała soczewka i wprowadzana nowa, sztuczna. Operacja przebiega w znieczuleniu miejscowym, trwa ok. 20 minut, a pacjent, (jeśli wszystko jest w  porządku) może tego samego dnia opuścić szpital i odpocząć w zaciszu własnego domu. Należy jedynie przyjmować zalecony przez lekarza antybiotyk i przez miesiąc unikać dużego wysiłku, by nie dopuścić do wzrostu ciśnienia wewnątrz operowanego oka.