Zaćma starcza to najbardziej powszechna postać katarakty, dotykająca zazwyczaj osoby po 70 roku życia. Choć leczenie zaćmy obecnie jest bardzo skuteczne i wystarczy krótki zabieg, aby pozbyć się tego schorzenia, to jednak dolegliwości z nią związane są dość uciążliwe, zwłaszcza jeżeli nie zdiagnozujemy choroby jak najszybciej i nie rozpoczniemy odpowiedniej terapii. Nieleczona zaćma może nawet doprowadzić do całkowitej utraty wzroku. Czy można zatem zapobiec jej powstawaniu?
Przyczyny zaćmy starczej
Zaćma starcza jest konsekwencją starzenia się organizmu. Do oka dociera wówczas coraz mniej niezbędnych składników odżywczych, przez co soczewka staje się mało elastyczna, nieco zwiotczała i zmętniała. To z kolei powoduje narastające zaburzenia widzenia.
Jednak na rozwój zaćmy mają wpływ również inne, dodatkowe czynniki. Należą do nich m.in. choroby ogólnoustrojowe, takie jak cukrzyca, nadciśnienie czy otyłość, a także długotrwałe przyjmowanie leków sterydowych lub stosowanie terapii hormonalnej. Ryzyko zwiększa się również w przypadku przebytych chorób gałki ocznej i mechanicznych urazów oka oraz zaawansowanej krótkowzroczności. Niemałe znaczenie mają też uwarunkowania genetyczne: jeżeli w poprzednich pokoleniach w rodzinie występowała zaćma, istnieje większe zagrożenie, że pojawi się również w następnych.
Rodzaje zaćmy starczej
Zaćmę starczą możemy podzielić na 3 główne rodzaje, zróżnicowane pod względem tempa rozwoju i miejsca, w którym zaczyna się proces mętnienia soczewki.
Zaćma jądrowa – mętnienie zaczyna się od centralnej części soczewki. Początkowe objawy mogą być mylnie interpretowane jako szybko postępująca krótkowzroczność, dlatego warto zwrócić na to szczególną uwagę i udać się do okulisty. Ten rodzaj zaćmy rozwija się raczej powoli.
Zaćma korowa – zmętnienie zaczyna się na obwodzie soczewki i stopniowo postępuje ku jej środkowi. Choć na bardzo wczesnym etapie zaćma korowa może nie dawać klarownych objawów, to jednak jest łatwiejsza do rozpoznania nie tylko przez okulistę, ale również przez samego pacjenta: sygnałem, który powinien nas zaalarmować, jest dyskomfort związany z patrzeniem na źródła światła i podwójne widzenie przy jasnym świetle.
Zaćma podtorebkowa tylna – ten rodzaj zaćmy rozwija się najszybciej i jest najłatwiejszy do rozpoznania, ponieważ zmętnienie zaczyna się na samym środku osi widzenia. Mogą pojawiać się objawy przypominające wysoką dalekowzroczność, a także zaburzenia widzenia przy jasnym świetle oraz efekt „halo”.
Jak rozpoznać i leczyć zaćmę starczą?
Najbardziej charakterystycznym objawem zaćmy są zaburzenia widzenia polegające na coraz szybciej postępującej wadzie wzroku, utracie ostrości i kontrastu, blaknięciu kolorów. Może nam się wydawać, że wciąż patrzymy na świat przez brudne okno. Wzmożone problemy z prawidłowym widzeniem mogą występować przy bardzo jasnym oświetleniu lub po zmroku. Niekiedy pojawia się również wspomniany już efekt halo, polegający na tym, że wokół źródła światła widzimy świetliste okręgi, przypominające aureolę.
Leczenie zaćmy starczej na początkowych etapach polega na regularnym aplikowaniu kropli do oczu, które spowalniają proces mętnienia soczewki, a tym samym sprawiają, że choroba nie postępuje tak szybko. Ale ostatecznym rozwiązaniem, które pozwala na całkowite wyleczenie i chroni przed utratą wzroku, jest operacja zaćmy. Dzięki dostępnym obecnie technologiom zabieg ten jest wykonywany szybko i bezboleśnie, nie wymaga ani podawania narkozy, ani pozostawania w szpitalu. Operacja jest przeprowadzana przy pomocy lasera, którym usuwa się zmętniałą soczewkę, by następnie wszczepić jej syntetyczny odpowiednik. Ta procedura zazwyczaj nie trwa dłużej niż pół godziny. Jeszcze tego samego dnia można wrócić do domu – należy jedynie pamiętać o wizytach kontrolnych, ja również o tym, by przez kilka tygodni po zabiegu zachowywać szczególną ostrożność i stosować się do zaleceń lekarza.
Czy istnieje profilaktyka zaćmy starczej?
Jako że zaćma wynika z naturalnych procesów starzeniowych, niestety nie istnieją medyczne sposoby zapobiegania tej chorobie. Warto jednak jak najwcześniej zacząć prowadzić zdrowy tryb życia i starać się unikać czynników, które przyczyniają się do rozwoju zaćmy.
Kluczową rolę odgrywa odpowiednia ochrona oczu przed promieniowaniem UV i urazami mechanicznymi: dlatego nie zapominajmy o dobrych okularach przeciwsłonecznych z filtrem, gdy wychodzimy na zewnątrz, a także o zabezpieczeniu oczu podczas pracy.
Drugą ważną kwestią w profilaktyce zaćmy jest dieta, zawierająca wszystkie niezbędne składniki, które pozytywnie wpływają zarówno na zdrowie naszych oczu, jak i na cały organizm. W menu powinny na stałe zagościć takie warzywa, jak np. kapusta, szpinak, brokuły, pomidory, natka pietruszki, marchewka, cebula. Niebagatelną rolę odgrywają też oleje roślinne. Ważne jest spożywanie właściwych ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych oraz witamin: A, E, C, B6, B12. Jako przekąskę – zamiast chipsów i paluszków – lepiej zjeść orzechy i migdały.
