Czy można wyleczyć jaskrę? Choroba, która rozwija się powoli i często jest diagnozowana na dość zaawansowanym etapie, nie należy do najłatwiejszych w leczeniu. Wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego i zanikanie nerwu wzrokowego prowadzi do nieodwracalnego pogorszenia widzenia. Ten proces można jednak spowolnić lub zatrzymać, aby nie doprowadzić do całkowitej utraty wzroku. Od czego zacząć? Oczywiście, od postawienia trafnej i jak najwcześniejszej diagnozy.
Badania diagnostyczne w kierunku jaskry
Jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo występowania jaskry, okulista zleca szereg badań, dzięki którym można precyzyjnie określić stadium zaawansowania choroby i jej rodzaj (jaskra kąta zamkniętego lub otwartego). Istotne jest zmierzenie ciśnienia wewnątrzgałkowego – w tym celu wykonuje się tonometrię. Na wynik tego badania może wpływać grubość rogówki, zatem dla uzyskania precyzyjnego wyniku trzeba również ją zmierzyć. Kolejnym niezbędnym badaniem jest pole widzenia, czyli perymetria, która da nam informacje na temat stanu nerwu wzrokowego (oznaką jego zaniku jest zmniejszające się pole widzenia). Oprócz tego trzeba oznaczyć tarczę nerwu wzrokowego przy pomocy tomografii siatkówki.
Konieczne w przypadku podejrzenia jaskry jest też wykonanie USG gałki ocznej oraz badań OCT i GDX: pozwalają one na określenie grubości włókien nerwowych. Aby dobrać odpowiednią metodę leczenia, musimy również dokonać oceny kąta przesączania. Jego wielkość mierzymy przy pomocy badania UBM. Do sprawdzenia, czy kąt przesączania jest otwarty, czy zamknięty, stosuje się gonioskopię.
Po przeprowadzeniu pełnej diagnostyki i ocenie stopnia rozwoju jaskry, lekarz może wybrać odpowiedni model leczenia.
Terapia farmakologiczna
Pierwszą metodą leczenia, stosowaną głównie we wczesnych stadiach, jest farmakoterapia. Zadaniem preparatów farmaceutycznych jest regularne obniżanie ciśnienia wewnątrzgałkowego do takiego poziomu, jaki jest najodpowiedniejszy dla danego pacjenta – jest on określany indywidualnie. W ten sposób spowalniamy lub nawet zahamowujemy postęp choroby. Leki wykorzystywane obecnie w farmakoterapii jaskry dzielą się na 5 grup:
- prostaglandyny i prostamidy (jaskra z otwartym kątem przesączania) – zmniejszają ciśnienie śródgałkowe nawet o ok. 30%;
- β-blokery – mogą być stosowane we wszystkich rodzajach jaskry;
- a2-agonista – zmniejsza wytwarzanie cieczy wodnistej i obniża ciśnienie o ok. 20%;
- inhibitory anhydrazy węglanowej – zazwyczaj podawane w formie kropli do oczu, jednak w niektórych przypadkach można stosować je dożylnie lub doustnie;
- pilokarpina – kiedyś wykorzystywana w leczeniu jaskry kąta zamkniętego, jednak ze względu na efekty uboczne obecnie stosuje się ją wyłącznie doraźnie, w przypadku ostrego ataku jaskry.
W farmakoterapii jaskry często stosowane są również preparaty złożone, których zaletą jest przede wszystkim łatwość aplikowania i zwiększona efektywność, przy równoczesnym zmniejszeniu dyskomfortu i skutków ubocznych.
Laserowe leczenie jaskry
Jeżeli preparaty farmakologiczne nie są wystarczająco skuteczne, warto zdecydować się na leczenie laserowe. W przypadku jaskry zamykającego się lub wąskiego kąta zaleca się irydotomię laserową. Jest to zabieg polegający na wykonaniu małego otworu w tęczówce. Dzięki temu ciecz wodnista łatwiej przepływa z tylnej komory oka do przedniej, zapobiegając zamykaniu się kąta przesączania i wzrostowi ciśnienia wewnątrzgałkowego. W ten sposób można nie tylko zapobiec utracie wzroku, ale również poprawić jego jakość.
Zabieg irydotomii warto wykonać możliwie jak najwcześniej, aby uniknąć całkowitego zamknięcia kąt i powstawania zrostów. Aby zakwalifikować pacjenta do tej procedury, przeprowadza się badanie aparatem SL-OCT: dodatnia próba ciemieniowa oznacza, że wskazana jest irydotomia. Niekiedy lekarz może zlecić również badanie UBM (ultrabiomikroskopia), które wykorzystuje fale ultradźwiękowe o wysokich częstotliwościach, pozwalające precyzyjnie ocenić kondycję przedniego odcinka oka.
Irydotomia laserowa jest wykonywana przy znieczuleniu miejscowym w postaci kropli do oczu. Cały zabieg trwa zaledwie ok. 10 minut.
Drugą metodą laserową jest SLT, czyli selektywna trabekuloplastyka. W przeciwieństwie do irydotomii, ten zabieg można wykonywać więcej niż 1 raz. Celem SLT jest obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego poprzez umożliwienie prawidłowego odpływu cieczy wodnistej. Przy pomocy lasera stymuluje się okolice beleczkowania, czyli elementy kąta przesączania odpowiadającego za odpływ cieczy. W wyniku tej stymulacji powstają nowe komórki żerne, dzięki którym poszerza się kąt przesączania, ciecz może przepływać we właściwy sposób, a ciśnienie wewnątrzgałkowe się normuje.
Selektywną trabekuloplastykę wykonuje się zazwyczaj w przypadku jaskry otwartego kąta. Zabieg trwa ok. 5 minut i jest przeprowadzany w znieczuleniu miejscowym.
Chirurgiczne leczenie jaskry
W niektórych przypadkach jaskry często jedyną możliwością jest leczenie chirurgiczne, zwłaszcza wówczas, gdy ciśnienie wewnątrzgałkowe jest już bardzo wysokie i nie ma zbyt optymistycznych rokowań na zoptymalizowanie go metodami farmakologicznymi czy laserowymi.
Operacyjne udrożnienie kąta przesączania, czyli trabekulektomia, polega na wycięciu jego fragmentu, dzięki czemu powstaje przestrzeń dla przepływu cieczy wodnistej.
Bardziej nowoczesną metodą operowania jaskry jest kanaloplastyka – rezultatem tego zabiegu jest poszerzenie kanału znajdującego się w kącie przesączania (zwanego kanałem Schlemma), który stanowi drogę odpływu cieczy. Wskazaniem do tego zabiegu jest przede wszystkim jaskra otwartego kąta i jaskra barwnikowa, wykryta we wczesnym lub średnio zaawansowanym stadium.
