Jaskra to choroba oczu, która rozwija się zazwyczaj bardzo powoli i trudno ją wykryć w początkowych stadiach. Przez dłuższy czas może nie dawać żadnych wyrazistych objawów, przez co pacjent często zgłasza się do okulisty już na dość zaawansowanym etapie. Tymczasem wczesna diagnoza umożliwia skuteczniejsze spowalnianie procesu rozwoju jaskry. Kiedy zatem warto przebadać się pod kątem występowania jaskry i jakie są metody leczenia?
Rodzaje i przyczyny jaskry
Jaskra polega na zaniku nerwu wzrokowego –zmiany te postępują z czasem, są nieodwracalne i w ostateczności prowadzą do utraty wzroku. Dlaczego tak się dzieje? Włókna nerwowe ulegają zniszczeniu wskutek wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego, które spowodowane jest zmianami w kącie przesączania. Kąt ten jest elementem, przez który ciecz krążąca wewnątrz oka jest odprowadzana do naczyń krwionośnych. Jeżeli kąt przesączania zostanie zatkany lub całkowicie się zamknie, ciśnienie w gałce ocznej rośnie, co w konsekwencji prowadzi do rozwoju jaskry.
W zależności od podłoża choroby oraz szerokości kąta przesączania, możemy wyróżnić 2 typy klasyfikacji jaskry:
- jaskra pierwotna lub wtórna;
- jaskra otwartego i zamkniętego kąta przesączania.
Choć przyczyny powstawania tego schorzenia wciąż nie są do końca zbadane, to jednak można wyróżnić czynniki przyczyniające się do rozwoju poszczególnych rodzajów jaskry. Jaskra wtórna otwartego kąta może być związana z patologiami soczewki lub odwarstwieniem siatkówki. Często wiąże się również z pojawieniem się barwnika, nadmiernym złuszczaniem się torebki soczewki, stanami zapalnymi oraz krwotokiem wewnątrzgałkowym lub guzami. Do jej powstawania mogą przyczyniać się też urazy oka, powikłania po zabiegach chirurgicznych czy przyjmowanie leków sterydowych.
W przypadku jaskry zamkniętego kąta czynnikiem powodującym chorobę może być pęcznienie lub przemieszczanie się soczewki, a także specyficzne pogrubienie tęczówki oka.
Jakie objawy mogą świadczyć o występowaniu jaskry?
Jak już wspomnieliśmy, jaskra może nawet przez dłuższy czas przebiegać bezobjawowo. Niekiedy zdarza się, że jest wykrywana „przy okazji” – np. podczas rutynowych badań u okulisty. Dlatego – zwłaszcza w przypadku osób znajdujących się w grupie ryzyka – warto uważnie obserwować siebie samego, zwracając uwagę na komfort i jakość widzenia. Jakie objawy powinny nas zaalarmować i skłonić do jak najszybszej wizyty u okulisty?
Do najczęstszych dolegliwości mogących sygnalizować występowanie jaskry należą:
- nadmierne łzawienie,
- nadwrażliwość na światło / światłowstręt,
- problemy z adaptacją wzroku w ciemności,
- „mroczki” przed oczami pojawiające się podczas patrzenia w światło,
- pogorszenie wzroku, przy czym widziany obraz jest bardziej niewyraźny na obwodzie pola widzenia niż w środku.
Poza tym w bardziej zaawansowanych stadiach choroby może dokuczać nam mocny ból oka, ból głowy tuż nad okiem, bóle brzucha, nudności i wymioty, a nawet zaburzenia pracy serca.
Czy jesteś w grupie ryzyka?
Regularne wizyty u okulisty oraz wykonanie badań diagnostycznych w kierunku jaskry jest szczególnie istotne dla osób znajdujących się w tzw. grupie ryzyka. Do rozwoju jaskry prowadzi zazwyczaj szereg współistniejących ze sobą czynników – większość z nich można wykluczyć lub potwierdzić samodzielnie, na podstawie własnych obserwacji i dolegliwości, z jakimi zmagamy się na co dzień. Do czynników ryzyka mogących przyczynić się do zachorowania na jaskrę zalicza się m.in.:
- wiek – powyżej 35-40. roku życia;
- nadmierny, przewlekły stres;
- wady wzroku: krótkowzroczność lub nadwzroczność;
- nieprawidłowe funkcjonowanie gospodarki tłuszczowej organizmu, czyli np. znacznie podwyższony poziom cholesterolu;
- cukrzyca;
- niedociśnienie tętnicze;
- zaburzenia układu naczyniowego, np. nieustannie marznące dłonie i stopy;
- częste migreny.
Potencjalnym zagrożeniem może być również bardzo cienka rogówka, wysokie ciśnienie wewnątrzgałkowe lub inne choroby czy urazy gałki ocznej. Oprócz tego warto dowiedzieć się, czy w naszej najbliższej rodzinie nie ma lub nie było przypadków jaskry – to schorzenie może niekiedy mieć podłoże genetyczne.
Diagnostyka jaskry – jakie badania warto wykonać?
Jeżeli okulista stwierdzi u pacjenta możliwość występowania jaskry, zleci bardziej szczegółowe badania. Należą do nich m.in.:
- OCT i GDX – badania, dzięki którym można sprawdzić grubość włókien nerwowych siatkówki;
- USG gałki ocznej – pozwala określić długość gałki ocznej i jej tylny biegun;
- UBM – badanie określające położenie soczewki oraz wielkość kąta przesączania;
- HRT – tomografia laserowa siatkówki, która pozwala ocenić zakres tarczy nerwu wzrokowego;
- Tonometria – pomiar ciśnienia w oku;
- Tachymetria – ocena grubości rogówki;
- Perymetria – badanie pola widzenia;
- Gonioskopia – badanie, dzięki któremu można sprawdzić, czy kąt przesączania jest otwarty, czy zamknięty.
Leczenie jaskry
Sposób leczenia jaskry jest ściśle związany z odmianą choroby – dlatego tak istotna jest bardzo precyzyjna diagnostyka. W zależności od rodzaju jaskry i stopnia zaawansowania, można stosować leczenie farmakologiczne, laserowe lub chirurgiczne. Więcej o badaniach diagnostycznych i metodach leczenia przeczytasz w następnym artykule na naszym blogu.
