Sposobów leczenia chorób narządu wzroku jest wiele, lecz te poważniejsze schorzenia można wyleczyć jedynie poddając się zabiegom operacyjnym. Medycyna idzie wciąż na przód, dlatego lekarze specjaliści posługują się wciąż to skuteczniejszymi metodami do leczenia narządu wzroku. Jedną z takich nowoczesnych metod jest kanaloplastyka, czyli operacyjna metoda leczenia jaskry.
Jaskra jest schorzeniem, na które cierpi prawie 70 milionów ludzi na świecie, z czego aż u 6 milionów doprowadziła do całkowitej ślepoty. Powodem tego jest nieodwracalnie uszkodzenie nerwu wzrokowego. Jej przyczyny wciąż nie są w zupełności znane, ale jej pojawienie się prowadzi do zaniku włókien nerwu wzrokowego i ubytków w polu widzenia. Mówi się o niej, że jest „cichym złodziejem widzenia”, ponieważ jej początki są podstępne, przebiega w sposób mało zauważalny, rozwija się bardzo powoli, przyzwyczajając chorego do swej obecności.
Występują dwie podstawowe postacie jaskry. Pierwsza znana to jaskra z szerokim kątem przesączania. Jej cechą charakterystyczną jest długi czas utajenia – latami bowiem nie daje o sobie znać, rozwija się bezboleśnie i bezobjawowo do momentu całkowitego zniszczenia nerwu wzrokowego. Druga zaś jest znacznie rzadziej spotykana – jaskra ostrego lub wąskiego kąta lub inaczej znana jako jaskra zamykającego się kąta przesączania. U chorego wówczas pojawiają się silne bóle głowy i oka oraz rozmycie i zamglenie obrazów.
Można ją podzielić również na inne kategorie. A mianowicie:
- jaskra pierwotna otwartego kąt, pojawiająca się, gdy budowa gałki ocznej sprawia, że ciecz wodnista odżywiająca rogówkę i soczewkę i odprowadzająca produkty przemiany materii w oku nie może przepływać prawidłowo, w wyniku czego powoli wzrasta ciśnienie tego płynu i destruktywnie działa na nerw wzrokowy oraz siatkówkę,
- jaskra normalnego ciśnienia – uszkodzenie nerwu wzrokowego pomimo prawidłowego ciśnienia w gałce ocznej,
- jaskra pierwotna zamkniętego kąta – w swojej formie podobna do pierwszego wymienionego rodzaju tej choroby, jednak w tym przypadku kanał odprowadzający ciecz wodnistą zostanie zamknięty nagle (ostry atak jaskry),
- jaskra wtórna – rozwój jaskry na skutek innych chorób oczu lub urazów gałki ocznej,
- jaskra wrodzona – rzadko spotykana, dotyka głównie niemowlęta i dzieci, uważa się, że ten typ choroby jest dziedziczny i z reguły kończy się utratą wzroku.
Jaskra to choroba oczu, w której ciśnienie wewnątrz gałki ocznej jest podwyższone. W konsekwencji uszkodzeniu ulegają nerw wzrokowy i siatkówka.
Objawy jaskry
Jaskra jest podstępnie rozwijającą się chorobą i często przez długi czas nie daje żadnych objawów lub mogą być one na tyle delikatne, że pacjent nie zwraca na nie uwagi. Do pierwszych objawów jaskry zalicza się: światłowstręt, kłopoty z przystosowaniem wzroku do ciemności, częste łzawienie oczu, a także pogorszenie ostrości widzenia i zmniejszenie pola widzenia (pole widzenia jaskrowe). Co więcej, chory ma też problem z patrzeniem na źródło światła, zauważa wówczas pojawiające się mroczki lub kolorowe okręgi. Nieco inne objawy wymienia się przy ostrym ataku jaskry zamkniętego kąta. Wówczas u chorego występować mogą: silny ból gałki ocznej i zaczerwienienie oka, nudności i wymioty, ból brzucha i głowy, a także silne zaburzenia widzenia, a nawet zaburzenia akcji serca.
W takich wypadkach należy szukać pomocy na ostrym dyżurze, ostry atak jaskry jest wskazaniem do szybkiego przeprowadzenia zabiegu chirurgicznego. Objawy jaskry u dorosłych łatwiej zauważyć niż u dzieci, ponieważ jaskra wrodzona ujawnia w ciągu kilku pierwszych lat życia. Dziecko w tym wieku nie jest w stanie zauważyć ani zasygnalizować o występujących objawach, dlatego ważna w tym przypadku jest odpowiednia profilaktyka i diagnoza.
Leczenie jaskry
Diagnostyka jaskry polega na stwierdzeniu występowania objawów choroby i przeprowadzenia wywiadu przez okulistę. Wśród badań potwierdzających jaskrę znajdują się: pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego, ocena tarczy nerwu wzrokowego, określenie pola widzenia i gonioskopie (obserwacja kąta rogówkowo-tęczówkowego), a także tomografia optyczna. Leczenie jaskry zależy od zaawansowania choroby i jej przyczyn. Najczęściej stosuje się krople do oczu na jaskrę, których należy używać 1 lub 2 razy dziennie wedle zaleceń lekarza, jednak w przypadku cięższych przypadków jedynym rozwiązaniem jest leczenie operacyjne, co również uzależnione jest od rodzaju występującego schorzenia.
Operacyjne leczenie jaskry to ostateczna forma usunięcia schorzenia. Stosowane jest zazwyczaj wtedy, gdy leczenie farmakologiczne i laserowe nie zahamowało postępu choroby, czyli wciąż dochodzi do uszkodzenia nerwu wzrokowego. Ponadto interwencję chirurgiczną zaleca się także w przypadku jaskry młodzieńczej, dużych wahań ciśnienia wewnątrzgałkowego w pomiarach dobowych, niekorzystnego wpływu stosowanego leczenia na jakość życia i braku współpracy w leczeniu chorego lub nietolerancji stosowanych kropli.
Jedną z takich metod operacyjnych leczenia zaćmy jest kanaloplastyka. Uznaje się ją za jedną z nowocześniejszych i skuteczniejszych sposobów radzenia sobie z tym schorzeniem. Zabieg ten ma na celu obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, a tym samym zapobieganie niszczeniu nerwu wzrokowego przed dalszym zanikiem i utratą wzroku. Celem kanaloplastyki jest odtworzenie naturalnego odpływu cieczy wodnistej, a co za tym idzie – zmniejszenie ciśnienia w gałce ocznej.
Do wskazań do skierowania na kanaloplastykę zalicza się występowanie jaskry: pierwotnie otwartego kąta, barwnikowej, pojawiającej się w zespole pseudoeksfoliacji, a także normalnego lub niskiego ciśnienia oraz we wczesnym stadium rozwoju lub średniozaawansowanym stopniu choroby. Poza tym kanaloplastykę można wykonać także wtedy, gdy krople lub inne metody leczenia niż operacja nie są odpowiednie dla pacjenta (np. z powodu skutków ubocznych stosowania kropli do oczu). Do pacjentów z przeciwwskazaniami natomiast należą ci z: wąskim kątem przesączania, jaskrą neowaskularną, recesją kąta tęczówkowo-rogówkowego, iris plateau, wcześniej przebytymi zabiegami chirurgicznymi uniemożliwiającymi zastosowanie mikrocewnika.
Na czym polega kanaloplastyka?
Ten zabieg operacyjny polega na wprowadzeniu za pomocą mikrocewnika do kanału Schlemma, czyli głównej drogi odpływu cieczy z oka, nici nylonowych, które napinają jego ściany, dzięki czemu zostaje on odbudowany. Dodatkową jej zaletą jest to, że jeśli pacjent oprócz jaskry cierpi także na zaćmę, podczas kanaloplastyki usuwa się obie istniejące choroby. Kanaloplastyka należy do zabiegów niepenetrujących, czyli takich, w przebiegu których nie otwiera się wnętrza gałki ocznej, dzięki temu zabieg jest mniej inwazyjny. Zastosowanie kanaloplastyki zmniejsza ryzyko powikłań pooperacyjnych, a także liczbę koniecznych wizyt kontrolnych po zabiegu. Poza tym podczas takiej operacji nie wytwarza się pęcherzyka filtracyjnego, unika się zatem pooperacyjnego wykonywania dodatkowych interwencji chirurgicznych, na przykład iniekcji podspojówkowych czy nakłuć poduszki filtracyjnej.
Po zabiegu pacjent powinien przestrzegać zaleceń dotyczących stosowania kropli do oczu i prowadzić oszczędzający tryb życia – głównie unikać nadmiernego wysiłku fizycznego (pochylania się, podnoszenia ciężkich rzeczy).
