Udrożnienie kanalików łzowych wykonuje się na wiele sposobów zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Wykorzystuje się bowiem metodę klasyczną, endoskopową i laserową. Kiedy i dlaczego wykonuje się takie zabiegi?
Operacyjne udrażnianie kanalików łzowych to często jedyne rozwiązanie, które można zastosować, by powstrzymać nadmierne łzawienie oczu. U noworodków, niemowląt i małych dzieci przyczyną takich dolegliwości jest najczęściej wrodzona niedrożność dróg łzowych. W większości przypadków dochodzi jednak do samoczynnego udrożnienia dróg łzowych lub po zastosowaniu leczenia farmakologicznego. Jeśli te sposoby zawiodą, zaleca się wykonanie płukania i sondowania kanalików łzowych. U dorosłych zaś zazwyczaj stosuje się udrożnienie metodą klasyczną (dakrocystohinostomią), endoskopową bądź laserową.
Zatkany kanał łzowy u dorosłych i dzieci - przyczyny dolegliwości
Schorzenie to najczęściej występuje u dzieci, jednak diagnozuje się je również u dorosłych. Najczęstszą przyczyną u maluchów jest niewykształcenie przewodu nosowo-łzowego, zaś u osób dojrzałych kurczenie się narządów i tkanek na skutek postępującej degeneracji związanej ze starzeniem, a także infekcje bakteryjne i wirusowe, stany zapalne, zbyt częste używanie kropli do oczu i sprayów do nosa. Wpływ mogą mieć też:
- chemioterapia,
- wcześniejsze operacje i urazy twarzoczaszki,
- choroby zatok i polipy w nosie,
- guzy.
Dolegliwość ta polega na nadmiernym łzawieniu oraz gromadzeniu się śluzowo–ropnej wydzieliny w kąciku oka na skutek nieodpływania łez z zablokowanego kanalika łzowego. Obserwuje się także pojawienie się stanu zapalnego i infekcji woreczka łzowego. Powieki często są zaczerwienione, podrażnione i tkliwe na dotyk. Pacjent może odczuwać też swędzenie, podrażnienie lub pieczenie. Często występuje również obrzęk okolicy oczu oraz uczucie obecności ciała obcego głównie w przyśrodkowej części oka. Objawy nasilają się podczas infekcji czy przebywaniu na zimnym powietrzu.
Metody zabiegów
Dakrocystohinostomia – w skrócie DCR, czyli klasyczna metoda udrażniania kanalików łzowych. Polega ona na wykonaniu nacięcia w kącie przyśrodkowym oka na długość około 5 milimetrów i dzięki temu wytworzeniu przetoki powyżej niedrożności. Na zakończenie wykonuje się szew, by zamknąć nacięte tkanki. Ten rodzaj zabiegu jest uznawany za najskuteczniejszy i wykonuje się ją najczęściej. Operujący lekarz ma bowiem dokładny podgląd miejsca zabiegowego, dzięki czemu może precyzyjnie poznać przyczynę i miejsce niedrożności kanalików łzowych. Ponadto metodę klasyczną można zastosować w każdym typie niedrożności. Do minusów zaś zalicza się pozostanie po zabiegu niewielkiej blizny oraz możliwość powstawania podskórnych wylewów w miejscu podania znieczulenia.
Na czym polega ta metoda DCR?
Procedura DCR może być wykonana zarówno metodą klasyczną (otwartą), jak i endoskopową. Wersja otwarta polega na wykonaniu niewielkiego nacięcia w okolicy kanalika łzowego i stworzeniu bezpośredniego połączenia między workiem łzowym a jamą nosową, co umożliwia ponownie swobodny odpływ łez. Metoda endoskopowa, realizowana z użyciem cienkiego endoskopu wprowadzanego przez nos, jest mniej inwazyjna i nie pozostawia widocznych blizn, ale wymaga specjalistycznego sprzętu i doświadczenia chirurga.
Dakrocystohinostomia - czy jest bezpieczna?
DCR jest uznawana za bezpieczną procedurę z wysoką skutecznością w przywracaniu prawidłowego drenażu łez. Jak każda operacja, wiąże się z pewnym ryzykiem powikłań, takich jak infekcje, krwawienia, czy rzadziej, uszkodzenie struktur nosa. Jednak przy starannym wykonaniu przez doświadczonego specjalistę, ryzyko to jest minimalne. Ważne jest, aby przed zabiegiem przeprowadzić szczegółową konsultację z lekarzem, który oceni stan zdrowia pacjenta i wskaże najbezpieczniejszą metodę leczenia.
Endoskopowe udrożnienie dróg łzowych (EDCR)
Endoskopowe udrożnienie dróg łzowych (EDCR) to zaawansowana technika chirurgiczna, która stanowi nowoczesne podejście do leczenia zaburzeń odpływu łez spowodowanych niedrożnością kanalików łzowych. Metoda ta wykorzystuje endoskop, czyli cienki, elastyczny instrument wyposażony w kamerę i źródło światła, co pozwala chirurgowi na dokładne zobrazowanie struktur wewnętrznych i precyzyjne przeprowadzenie zabiegu bez konieczności tworzenia zewnętrznych nacięć.
EDCR, czyli endoskopowe udrożnienie dróg łzowych polega na wprowadzeniu przez nos endoskopu i utworzeniu połączeni między workiem łzowym a nosem powyżej blokady dróg łzowych. Zakłada się również tam silikonowe rurki. Zaletą tego rodzaju zabiegu jest brak konieczności wykonywania nacięcia skóry, dzięki czemu nie powstają tu blizny, a znieczulenie podaje się od strony jamy nosowej, co zmniejsza ryzyko powstania obrzęków i wylewów podskórnych w miejscu wkucia igły ze znieczulającym środkiem. Można ją zastosować jednak jedynie do niektórych rodzajów niedrożności i u jednego pacjenta na dziesięciu występuje konieczność ponownego wykonania operacji.
Laserowe udrażnianie kanalików łzowych
Przezkanalikowa laserowa dakrocystorhinostomia, inaczej zwana mikroendoskopią laserową, polega z kolei na wprowadzeniu mikroendoskopu o średnicy 0,5 milimetra połączonego ze światłowodem lasera przez kanalik łzowy do woreczka łzowego. Docierając nim do miejsca niedrożności, lekarz wykorzystuje światło lasera i odtwarza drogi łzowe, po czym zakłada silikonową rurkę do drogi łzowej, która kończy się w jamie nosa. Rurki te usuwane są po pół roku od zabiegu. Zaletą tego rodzaju zabiegu jest jego krótki czas trwania – jedynie 20 minut, a pacjent może opuścić oddział już po 2 godzinach po jego zakończeniu. W tym przypadku również nie widać śladu po operacji, ponieważ nie wykonuje się nacięcia, a znieczulenie podaje się od strony jamy nosowej. Niestety, zabieg nie jest refundowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia, a jego koszt za jedno oko wynosi średnio 5 tysięcy złotych.
Laserowe udrażnianie kanalików łzowych to nowoczesna metoda leczenia zaburzeń odpływu łez, stosowana w przypadku zapalenia lub zatoru w kanalikach łzowych. Technika ta wykorzystuje energię laserową do delikatnego usunięcia przeszkód blokujących naturalny przepływ łez z oka do nosa. Procedura ta, znana również jako laserowa dakryocystorhinostomia, jest minimalnie inwazyjna i zazwyczaj przeprowadzana jest w znieczuleniu miejscowym.
Na czym polega udrażnianie kanalików łozwych metodą laserową?
Podczas zabiegu laserowego, lekarz wprowadza przez nos do kanalika łzowego cienki endoskop zakończony źródłem światła laserowego. Energia laserowa jest następnie precyzyjnie skierowana na miejsce zablokowania, co pozwala na bezbolesne usunięcie tkanki blokującej kanalik i przywrócenie prawidłowego przepływu łez. Procedura ta jest zwykle krótka i trwa od 15 do 30 minut. Dzięki zastosowaniu energii laserowej, obrzęk i dyskomfort po zabiegu są minimalizowane, a pacjent może szybko powrócić do codziennych aktywności.
Czy ta metoda jest bezpieczna?
Laserowe udrażnianie kanalików łzowych jest uważane za bezpieczną i skuteczną metodę leczenia. Ryzyko powikłań jest niskie i ogranicza się zazwyczaj do miejscowego zaczerwienienia, obrzęku lub rzadko infekcji, które łatwo można opanować. Należy jednak pamiętać, że jak każda procedura medyczna, również i ta może nie być odpowiednia dla wszystkich pacjentów. Decyzja o jej zastosowaniu powinna być poprzedzona dokładną diagnozą i konsultacją z lekarzem okulistą.
Kiedy zaleca się wizytę u lekarza?
Wizyta u lekarza i rozważenie laserowego udrażniania kanalików łzowych zalecane jest w przypadkach, gdy pacjent doświadcza chronicznego zapalenia i zakażeń kanalików łzowych, uczucia ciągłego łzawienia oka lub występuje widoczne zaleganie łez prowadzące do dyskomfortu i pogorszenia jakości życia. Ponadto, metoda ta może być rozważana, gdy inne metody leczenia, takie jak antybiotykoterapia czy mechaniczne sondowanie kanalików, okazały się nieskuteczne.
Ostatnią dostępną metodą jest udrażnianie kanalików łzowych za pomocą balonikowania. Wykonuje się tutaj poszerzenie zwężonego, lecz nadal drożnego kanału, balonikiem. Skuteczność tego rodzaju zabiegu jest jednak wątpliwa i wynosi jedynie 50% szans na powodzenie. Dodatkowo koszty zabiegu są stosunkowo wysokie.
