Stożek rogówki u dzieci i młodzieży

Kiedy nasze dzieci skarżą się na pogorszenie wzroku, najczęściej myślimy o klasycznych wadach, takich jak krótkowzroczność czy astygmatyzm. Istnieje jednak rzadsze schorzenie, które może mieć znacznie poważniejsze konsekwencje dla zdrowia oczu naszych pociech – mowa o stożku rogówki. Choroba ta, charakteryzująca się postępującym ścieńczeniem i uwypukleniem rogówki oka, często pojawia się właśnie w okresie dzieciństwa i adolescencji. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie stożka rogówki u dzieci jest kluczowe, by zapobiec trwałym uszkodzeniom wzroku.

Czym jest stożek rogówki i dlaczego dotyka dzieci?

Stożek rogówki to postępująca, niezapalna choroba oczu, w której rogówka (przezroczysta, zewnętrzna warstwa oka) stopniowo traci swoją regularną, kopulastą formę. W miarę postępu choroby rogówka staje się coraz cieńsza i przyjmuje kształt stożka, co powoduje zniekształcenie obrazu i znaczne pogorszenie ostrości widzenia.

Choć dokładne przyczyny stożka rogówki u dzieci nie są w pełni poznane, uważa się, że wpływ mają zarówno czynniki genetyczne (często występuje rodzinnie), jak i środowiskowe. Jednym z istotnych czynników ryzyka jest nawyk intensywnego pocierania oczu, który może mechanicznie uszkadzać osłabioną rogówkę. Choroba może być również związana z innymi schorzeniami, takimi jak zespół Downa, zespół Ehlersa-Danlosa czy atopowe zapalenie skóry. Jest to choroba postępująca, a jej dynamika bywa szybsza u młodych pacjentów, co wymaga szczególnej uwagi i szybkiej interwencji.

Jakie objawy powinny zaniepokoić rodziców?

Rozpoznanie stożka rogówki u dzieci bywa trudne, ponieważ w początkowych stadiach objawy mogą być mylone z typowymi wadami wzroku. Dzieci często nie potrafią precyzyjnie opisać swoich dolegliwości, a pogorszenie widzenia przypisuje się innym przyczynom. Jako rodzice powinniśmy być szczególnie czujni na następujące sygnały:

• szybkie pogarszanie się wzroku – dziecko nagle zaczyna widzieć coraz gorzej, pomimo korekcji okularowej
• częste zmiany recepty na okulary – konieczność częstej zmiany mocy szkieł, bez uzyskiwania zadowalającej ostrości widzenia
• zniekształcone widzenie – dziecko może skarżyć się na podwójne widzenie jednym okiem, rozmycie obrazu, smugi światła
• nadwrażliwość na światło – światłowstręt, czyli dyskomfort w jasnym otoczeniu
• niewyraźne widzenie w nocy – trudności z widzeniem po zmroku lub w słabym oświetleniu
• częste pocieranie oczu – nawykowe, intensywne pocieranie oczu, które może być zarówno objawem, jak i czynnikiem pogłębiającym chorobę.

Jeśli zauważysz u swojego dziecka którykolwiek z tych objawów, niezwłocznie skonsultuj się z okulistą. Im wcześniej stożek rogówki zostanie zdiagnozowany, tym większe szanse na skuteczne zahamowanie jego postępu i zachowanie dobrego widzenia.

Diagnostyka i leczenie stożka rogówki u dzieci

Diagnostyka stożka rogówki opiera się na specjalistycznych badaniach okulistycznych. Kluczowym narzędziem jest topografia rogówki (keratometria), która pozwala precyzyjnie zmierzyć kształt i grubość rogówki oraz wykryć nawet wczesne, subtelne zmiany. Inne badania to pachymetria (pomiar grubości rogówki) oraz ocena ostrości wzroku.

Kiedy diagnoza stożka rogówki u dzieci zostanie postawiona, najważniejszym celem leczenia jest zatrzymanie progresji choroby. W początkowych stadiach, gdy wada wzroku jest niewielka, można stosować okulary lub specjalistyczne, twarde soczewki kontaktowe, które poprawiają ostrość widzenia, wyrównując nieregularną powierzchnię rogówki.

Jednak w przypadku postępu dolegliwości, najskuteczniejszą i najczęściej stosowaną metodą jest zabieg cross-linking (CXL). Jest to procedura, która ma na celu wzmocnienie struktury rogówki i zatrzymanie jej dalszego uwypuklania.

Czym jest cross-linking (CXL)?

• minimalnie inwazyjny zabieg – polega na podaniu kropli z ryboflawiną (witaminą B2) na powierzchnię oka, a następnie naświetlaniu rogówki specjalnym światłem ultrafioletowym
• wzmocnienie rogówki – światło UV aktywuje ryboflawinę, tworząc nowe wiązania krzyżowe między włóknami kolagenu w rogówce, co usztywnia ją i zapobiega dalszemu zniekształceniu
• bezpieczny i skuteczny – to uznana i bezpieczna metoda, która w większości przypadków skutecznie zatrzymuje postęp stożka rogówki, zwłaszcza, gdy jest wykonywana we wczesnych stadiach choroby
• zabieg wykonywany w znieczuleniu miejscowym – jest dobrze tolerowany przez dzieci, a powrót do normalnej aktywności następuje stosunkowo szybko.

W zaawansowanych przypadkach, gdy wzrok jest już znacznie osłabiony i nie ma możliwości poprawy widzenia innymi metodami, konieczna może być operacja przeszczepu rogówki. Dzięki wczesnemu rozpoznaniu i zastosowaniu cross-linking, takie drastyczne kroki są jednak coraz rzadsze.

Pamiętaj, że regularne badania okulistyczne są niezwykle ważne, zwłaszcza w przypadku dzieci i młodzieży, u których wzrok szybko się rozwija i zmienia. W przypadku podejrzenia stożka rogówki, nie wahaj się szukać pomocy u specjalistów. Wczesna interwencja to najlepsza droga do zachowania zdrowego wzroku Twojego dziecka na długie lata.