Optyczna tomografia koherentna, w skrócie nazwana OCT, jest nowoczesną, całkowicie bezpieczną i dokładną metodą obrazowania poszczególnych struktur oka, w tym między innymi siatkówki i nerwu wzrokowego. Jest ono dużo bardziej dokładne i szczegółowe niż badanie USG, ponieważ jego rozdzielczość jest 10 razy większa. Jest to badanie bezdotykowe, wykonywane ambulatoryjnie i trwa zaledwie kilka minut. Na czym dokładnie polega i czemu się je wykonuje?
OCT jest tomograficznym badaniem siatkówki oka. Wykonywane jest nieinwazyjnie w celu zobrazowania struktur siatkówki oka i nerwu wzrokowego. Siatkówka jest specyficznej budowy strukturą oka w postaci błony, znajdującej się na tylnej powierzchni gałki ocznej, mającej za zadanie odbieranie bodźców wzrokowych ze świata za pomocą komórek nerwowych: pręcików i czopków, komórek dwubiegunowych oraz komórek wielobiegunowych. Zebrane za pomocą komórek nerwowych bodźce są przekazywane przez nerw wzrokowy do mózgu. Nerw wzrokowy zaś jest łącznikiem pomiędzy okiem a mózgiem. Aby zarejestrowany na siatkówce obraz mógł być „zobaczony”, musi dotrzeć do mózgu. Jego przekazywanie odbywa się za pośrednictwem nerwu wzrokowego.
Dzięki badaniu istnieje możliwość przeprowadzenia analizy przekrojów tkanki w trójwymiarze, co daje szansę na stworzenie mapy poszczególnych warstw siatkówki. Badanie OCT stosowane jest m.in. do wykrywania zmian w grubości siatkówki, identyfikacji i lokalizacji obrzęku czy oceny odwarstwień centralnej siatkówki i nabłonka barwnikowego.
OCT jest jedną z najnowocześniejszych i najwcześniejszych metod diagnostycznych, wykorzystujących skaning optyczny. Jest ona przydatna z tego względu, że w wielu przypadkach może zastąpić angiografię fluoresceinową, która wymaga podania dożylnego kontrastu. W porównaniu do innych metod diagnostycznych, które przedstawiały jedynie obraz powierzchni oka, OCT pozwala na zobrazowanie struktury tkanki w przekroju, co umożliwia dokładny, powtarzalny pomiar grubości siatkówki, pomocny w monitorowaniu wielu schorzeń siatkówki i efektów ich leczenia.
Kiedy należy wykonać badanie OCT oka?
Badanie wykonywane jest nie tylko w przypadku schorzeń siatkówki, lecz również w leczeniu jaskry. Jaskra to grupa chorób, których wspólną cechą jest postępujący zanik nerwu wzrokowego (neuropatia jaskrowa). W jej przebiegu może nastąpić całkowita i nieodwracalna utrata wzroku. Badanie OCT umożliwia ocenę wielkości uszkodzenia włókien nerwu wzrokowego wywołanego tą chorobą. Szczególne znaczenie ma ono w diagnostyce zmian chorobowych w obrębie najważniejszego dla procesu widzenia części dna oka, tzw. plamki.
Badanie OCT oka wykonywane jest w przypadku pacjentów ze zdiagnozowaną cukrzycą w celu przeciwdziałania utracie wzroku z powodu zmian cukrzycowych. OCT zastępuje nawet 3 inne badania okulistyczne (angiografię fluoresceinową, badanie GDX i badanie HRT). Może być wykonywane wielokrotnie, co pozwala na stałe monitorowanie przebiegu choroby, co ma istotny wpływ w leczeniu bardzo wielu schorzeń, takich jak jaskra, AMD czy retinopatia cukrzycowa.
Do bezwzględnych wskazań do wykonania badania OCT zaliczamy:
- otwór w plamce,
- makulopatia cukrzycowa i obrzęk plamki innego pochodzenia,
- zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD),
- zwłóknienie przedplamkowe,
- centralna retinopatia surowicza,
- monitorowanie i wczesna diagnostyka jaskry.
Grupy osób najbardziej narażone na problemy z siatkówką to cukrzycy, pacjenci cierpiący na nadciśnienie oraz osoby z wadami wzroku, szczególnie z wysoką krótkowzrocznością. Ponadto migreny, uczucie ucisku na gałkę oczną, ból lub wytrzeszcz oczu lub jednego oka powinny skłonić do badania. Także efekty wzrokowe takie jak nagłe błyski, ciemność przed oczami, chwilowa ślepota, podwójne widzenie czy zawężenie pola widzenia oraz mroczki mogą wskazywać na problem z siatkówką. Kobiety w trzecim trymestrze ciąży z wysoką wadą wzroku również powinny poddać się analizie stanu siatkówki. Przeciwwskazania do OCT nie są znane.
Jak przebiega badanie?
Przed badaniem OCT (15-20 min wcześniej) stosuje się krople rozszerzające źrenicę.W trakcie wykonywania badania pacjent siada naprzeciwko aparatu z głową spoczywającą nieruchomo na podpórce. W tym czasie badający może obserwować na ekranie dno oka, rejestrując przekrój wybranych elementów. Badanie przebiega bezboleśnie, bezinwazyjnie i bezkontaktowo. Zwykle trwa od kilku do kilkunastu minut i nie wymaga specjalnego przygotowania. Pacjent otrzymuje opis badania bezpośrednio po jego wykonaniu.
