Badania podstawowe zlecone przez lekarza POZ – klucz do profilaktyki
Lekarz rodzinny to nazwa specjalizacji określającej wykształcenie danego lekarza. Lekarz POZ to określenie funkcji pełnionej w systemie ochrony zdrowia. Ma on za zadanie dbać o ogólną kondycję swoich pacjentów, dlatego często zleca badania podstawowe, wystawia zwolnienia lekarskie, ustala leczenie farmakologiczne, kieruje na zabiegi w gabinecie zabiegowym, na leczenie uzdrowiskowe i rehabilitacyjne oraz do lekarzy specjalistów. Jego zadaniem jest także ogólna ocena stanu zdrowia pacjenta. Ustala także leczenie farmakologiczne i je kontroluje. Te badania pomagają ocenić ogólny stan zdrowia i wykryć ewentualne problemy na wczesnym etapie. Oto niektóre z najważniejszych badań podstawowych, które może zlecić lekarz rodzinny:
-
Badania krwi
Badanie krwi to jedno z najważniejszych badań diagnostycznych. Badania hematologiczne pozwalają ocenić wiele parametrów, takich jak poziom hemoglobiny, odczyn opadania krwinek czerwonych, liczba białych krwinek, ilościowe oznaczenie amylazy. Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kieruje również na badania biochemiczne i immunochemiczne: sód, wapń, potas czy żelazo. Te informacje pomagają w diagnozowaniu różnych schorzeń, takich jak cukrzyca, niedokrwistość czy choroby serca. Morfologia krwi obwodowej to podstawowe badanie, które jako pierwsze należy wykonać, gdy pacjent zgłasza się do lekarza POZ i zgłasza, że jego stan zdrowia uległ pogorszeniu.
-
Badania moczu
Badanie moczu może dostarczyć cennych informacji o funkcjonowaniu nerek i układu moczowego m.in. ilościowe oznaczenie glukozy. Może również pomóc w wykryciu ewentualnych infekcji czy problemów z układem trawiennym. Dlatego lekarz rodzinny często zleca to badanie w ramach rutynowej kontroli m.in. ogólne badanie moczu z oceną właściwości fizycznych czy posiew moczu.
-
Badania obrazowe
W zależności od potrzeb pacjenta i jego historii medycznej lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może zlecić badania obrazowe, takie jak zdjęcia rentgenowskie, tomografia komputerowa (TK) czy rezonans magnetyczny (MRI). Te badania pozwalają na dokładniejszą ocenę narządów wewnętrznych i struktur kostnych. Zdjęcia radiologiczne zlecane są pacjentom m.in. w przypadku kręgosłupa, kończyn czy miednicy. Diagnostyka ultrasonograficzna jest niezwykle skuteczna, dlatego też wielu pacjentów dostaje skierowanie od lekarza POZ na tego rodzaju badania
Badania profilaktyczne – zapobiegaj chorobom i udaj się po skierowanie do lekarza POZ
Oprócz badań podstawowych lekarz POZ może zlecać badania profilaktyczne, które pomagają w zapobieganiu chorobom. Te badania są szczególnie ważne, ponieważ pozwalają wykryć problemy, zanim staną się poważne. Oto kilka przykładów badań profilaktycznych:
-
Badania przesiewowe
Badania przesiewowe, takie jak mammografia czy kolonoskopia, są stosowane w celu wczesnego wykrycia nowotworów. Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może skierować pacjenta na takie badania, szczególnie jeśli istnieje ryzyko wystąpienia nowotworu w rodzinie.
-
Badania serca
Ważną częścią profilaktyki chorób serca są badania, które oceniają ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych. Lekarz POZ może zlecić badania takie jak EKG (badanie elektrokardiograficzne), testy obciążeniowe czy badania lipidowe, aby ocenić stan serca pacjenta.
-
Badania przesiewowe na obecność chorób zakaźnych
W dzisiejszych czasach, szczególnie w kontekście pandemii, badania przesiewowe na obecność chorób zakaźnych, takich jak COVID-19, mogą być istotne dla zdrowia publicznego. Lekarz rodzinny może zlecić testy diagnostyczne w celu wykrycia chorób zakaźnych i monitorowania sytuacji epidemiologicznej.
Lekarz POZ – jakie badania może zlecić?
Lekarz POZ odgrywa kluczową rolę w opiece zdrowotnej pacjentów w ramach podstawowej opieki zdrowotnej. Zlecając odpowiednie badania z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej m.in. morfologia krwi obwodowej, badania moczu, badania kału, USG brzucha i przestrzeni zaotrzewnowej, w tym wstępnej oceny gruczołu krokowego, posiew kału czy USG obwodowych węzłów chłonnych, pomaga we wczesnym wykrywaniu chorób i prowadzeniu profilaktyki. Badania podstawowe, takie jak badanie ogólne, badania krwi i moczu, pozwalają na ocenę ogólnego stanu zdrowia, podczas gdy badania profilaktyczne pomagają w zapobieganiu chorobom. Ważne jest, aby regularnie odwiedzać swojego lekarza rodzinnego i poddawać się zaleconym badaniom, aby utrzymać dobre zdrowie przez wiele lat. W wielu przypadkach, aby stwierdzić źródło bólu, potrzebna jest diagnostyka ultrasonograficzna – USG brzucha i przestrzeni zaotrzewnowej, a te badania może zlecić lekarz podstawowej opieki zdrowotnej. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat podstawowej opieki zdrowotnej, możesz przeczytać m.in. najnowsze Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej.
Kontakt z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej powinien być regularny, bo wiele badań może zlecić lekarz POZ. Badania diagnostyczne są niezwykle ważne, a po skierowanie należy zwrócić się do lekarza POZ. Specjalista medycyny rodzinnej wypisze także skierowanie na okresowe badania ochronne, które regularnie powinny wykonywać zwłaszcza osoby starsze. Jeśli po zbadaniu pacjenta oraz ogólnej ocenie jego stanu zdrowia, lekarz stwierdzi, że potrzebne są dodatkowe badania, to wypisze na nie skierowanie bądź skieruje do lekarza specjalisty. Warto założyć Internetowe Konto Pacjenta, na którym znaleźć można informacje m.in. dotyczące e-recept, dawkowania przepisanych leków czy e-zwolnieniach.
