Operacja usunięcia zaćmy przy amblyopii (niedowidzeniu)

Zaćma to zmętnienie soczewki oka, które z wiekiem dotyka coraz więcej osób. Niestety, czasem zdarza się, że zaćma współistnieje z innymi problemami wzroku, takimi jak niedowidzenie (amblyopia). Wtedy pojawia się pytanie: czy operacja usunięcia zaćmy ma sens i czy przyniesie poprawę widzenia?

Czym jest niedowidzenie?

Niedowidzenie, zwane też „leniwym okiem”, to stan, w którym jedno oko ma słabszą ostrość widzenia niż drugie. Zwykle rozwija się w dzieciństwie i, jeśli nie jest leczone, utrwala się na całe życie. Nawet po korekcji okularowej, oko niedowidzące widzi gorzej.

Kluczowe cechy niedowidzenia

• rozwija się we wczesnej młodości – najczęściej do 7-8 roku życia, kiedy to układ wzrokowy intensywnie się rozwija
• osłabienie ostrości wzroku – oko niedowidzące widzi gorzej, nawet po zastosowaniu korekcji okularowej
• brak zmian organicznych – przyczyną nie jest uszkodzenie struktur oka, ale nieprawidłowe przetwarzanie obrazu przez mózg
• jedno lub obustronne – może dotyczyć jednego oka (najczęściej) lub obu oczu.

Przyczyny niedowidzenia

• zez – najczęstsza przyczyna, polegająca na nieprawidłowym ustawieniu gałek ocznych
• różnowzroczność (anizometropia) – znaczna różnica w wadzie refrakcji między oczami (np. jedno oko krótkowzroczne, drugie dalekowzroczne)
• zaćma wrodzona lub urazowa – zmętnienie soczewki oka, które utrudnia prawidłowe widzenie
• opadanie powieki (ptoza) – zasłonięcie osi widzenia przez opadającą powiekę
• inne przeszkody w osi widzenia – np. blizny rogówki.

Zaćma – problem nie tylko seniorów

Choć zaćma kojarzy się głównie z osobami starszymi, może pojawić się w każdym wieku. Przyczyną bywają urazy, choroby metaboliczne czy długotrwałe stosowanie niektórych leków. Gdy zaćma wystąpi u osoby z niedowidzeniem, sytuacja staje się bardziej skomplikowana.

Czy operacja zaćmy pomoże?

Decyzja o operacji zaćmy przy niedowidzeniu jest zawsze indywidualna i zależy od wielu czynników. Kluczowe jest dokładne badanie okulistyczne, które oceni potencjał widzenia oka niedowidzącego. Jeśli niedowidzenie jest łagodne, a zaćma znacząco pogarsza widzenie, operacja może przynieść wyraźną poprawę. W przypadku głębokiego niedowidzenia, gdzie oko przez lata nie było stymulowane, poprawa po operacji zaćmy może być niewielka. Ważny jest także wiek pacjenta. U młodszych osób, których układ wzrokowy jest bardziej plastyczny, szanse na poprawę są większe.

Jak wygląda operacja zaćmy przy niedowidzeniu?

Sama operacja usunięcia zaćmy jest taka sama, niezależnie od tego, czy występuje niedowidzenie. Polega na usunięciu zmętniałej soczewki i wszczepieniu sztucznej. Zabieg jest krótki, bezbolesny i wykonywany w znieczuleniu miejscowym. Oto jak przebiega:

• Przygotowanie do zabiegu

Znieczulenie – operacja wykonywana jest w znieczuleniu miejscowym. Pacjent pozostaje świadomy, ale nie odczuwa bólu.

Dezynfekcja – okolica oka jest dokładnie dezynfekowana, aby zapobiec infekcji.

Rozwieranie powiek – specjalne rozwórki utrzymują powieki otwarte podczas zabiegu.

• Przebieg operacji

Nacięcie rogówki – chirurg wykonuje niewielkie, kilkumilimetrowe nacięcie w rogówce oka.

Fakoemulsyfikacja – za pomocą ultradźwięków rozbija zmętniałą soczewkę na małe fragmenty.

Usunięcie fragmentów soczewki – fragmenty soczewki są odsysane z oka.

Wszczepienie sztucznej soczewki – w miejsce naturalnej soczewki wszczepiana jest sztuczna soczewka wewnątrzgałkowa.

Zabezpieczenie oka – nacięcie w rogówce zazwyczaj goi się samoistnie, bez konieczności zakładania szwów. Na oko nakładany jest opatrunek.

• Po zabiegu

Krótki pobyt w klinice – pacjent pozostaje pod obserwacją przez kilka godzin, po czym może wrócić do domu.

Ochrona oka – przez kilka dni po operacji należy nosić okulary ochronne i stosować przepisane krople do oczu.

Kontrole okulistyczne – regularne wizyty kontrolne są niezbędne, aby monitorować proces gojenia i ocenić efekt operacji.

Nowoczesne techniki

Laserowa operacja zaćmy – w niektórych klinikach stosuje się laser femtosekundowy, który wykonuje precyzyjne nacięcia w rogówce i rozbija soczewkę.

Soczewki premium – pacjenci mogą wybrać soczewki wewnątrzgałkowe o specjalnych właściwościach, np. soczewki toryczne korygujące astygmatyzm lub soczewki wieloogniskowe, które zmniejszają zależność od okularów do czytania.

Czego się spodziewać po operacji?

• poprawa ostrości widzenia – w różnym stopniu, w zależności od głębokości niedowidzenia
• lepszy kontrast i kolory – nawet, jeśli ostrość widzenia nie poprawi się znacząco, pacjenci często zauważają, że widzą bardziej wyraźnie
• konieczność noszenia okularów – jeżeli wszczepiona została standardowa soczewka jednoogniskowa sferyczna, konieczna jest korekcja okularowa, aby uzyskać najlepszą ostrość widzenia
• rehabilitacja wzroku – w niektórych przypadkach zalecane są ćwiczenia wzrokowe, które pomogą wzmocnić oko niedowidzące.

Operacja usunięcia zaćmy przy niedowidzeniu to skomplikowany temat, który wymaga indywidualnego podejścia. Nie ma jednej odpowiedzi na pytanie, czy zabieg przyniesie poprawę. Kluczowe jest dokładne badanie i konsultacja z lekarzem, który pomoże podjąć najlepszą decyzję.