Zaćma błoniasta: przyczyny, objawy i leczenie

Zaćma jest dolegliwością, kojarzącą się zazwyczaj z osobami starszymi. Choroba ta może mieć również postać wrodzoną, która rozwija się już w życiu płodowym człowieka w wyniku predyspozycji genetycznych lub niektórych chorób. Jednym z wrodzonych typów zaćmy jest zaćma błoniasta, i to na niej skupimy się w tym artykule.

Przyczyny powstawania zaćmy błoniastej

Do najczęstszych przyczyn rozwinięcia się zaćmy błoniastej należą:

• urazy
• dziedziczenie
• zakażenia wewnątrzmaciczne (np. toksoplazmozą, świnką, opryszczką czy różyczką)
• niedożywienie matki
• choroby metaboliczne dziecka (galaktozemia, hiperkalcemia)
• leki zażywane przez matkę podczas ciąży (kortykosteroidy, sulfonamidy)
• choroby genetyczne maluszka (zespół Downa, Turnera i Pataua)

W szczególności zaćmę błoniastą można zaobserwować u pacjentów z zakażeniami wewnątrzmacicznymi, zespołem Hallermanna-Streiffa-François i zespołem Lowe'a.

Czym charakteryzuje się zaćma błoniasta?

Zaćma błoniasta odznacza się zapadniętą, spłaszczoną torebką z niewielką ilością lub brakiem kory bądź nabłonka na soczewce. Ta choroba jest rzadkim rodzajem wrodzonej zaćmy, a jej dokładna etiologia pozostaje nieznana. Dochodzi do niej zazwyczaj po porodzie, po pęknięciu torebki soczewki (wtedy następuje jej wchłonięcie). Nie wchłonięta część torebki ulega zmętnieniu.

Jeśli nie doszło do urazu oka lub brak w wywiadzie jakiejkolwiek historii chirurgicznej lub choroby układowej, zaćma błoniasta może być wynikiem przetrwałej tętnicy szklistej i przetrwałego hiperplastycznego pierwotnego ciała szklistego, co może spowodować pęknięcie torebki soczewki i dalszą absorpcję kory.

Noworodki cierpiące na zaćmę wyjątkowo intensywnie pocierają oczy piąstkami – jest to tzw. objaw Franceschettiego.

Zaćma błoniasta – diagnostyka

W wykryciu zaćmy pomagają obowiązkowe badania narządu wzroku u wszystkich maluchów. Dalsza diagnostyka to:

• pośrednie badanie dna oka, zwane testem Brücknera
• USG oka w dwuwymiarowej projekcji B, by zbadać wnętrze gałki ocznej i oczodołu
• badanie za pomocą lampy szczelinowej, która jest swojego rodzaju biomikroskopem

Metody leczenia zaćmy błoniastej

U pacjentów z zaćmą błoniastą wykonuje się obustronną aspiracyjną amputację soczewki z pierwotną tylną kapsulotomią i przednią witrektomią. Zdarza się, że odracza się wszczepienie soczewki wewnątrzgałkowej ze względu na występującą u noworodków rogówkę małą (wadę polegającą na zbyt małej średnicy rogówki). Syntetyczne implanty soczewek mogą zostać wszczepione dzieciom powyżej 2 roku życia, gdy gałki oczne ulegną stabilizacji. Do tego czasu stosowane są twarde, gazoprzepuszczalne soczewki kontaktowe.

Zalecenia pooperacyjne i rekonwalescencja

Operacja zaćmy jest jednym z najczęściej przeprowadzanych zabiegów chirurgicznych na świecie, a proces rekonwalescencji jest kluczowy dla uzyskania optymalnych rezultatów. Oto zalecenia pooperacyjne i informacje dotyczące rekonwalescencji po operacji zaćmy:

• osłanianie oka – po operacji pacjent może mieć założony opatrunek na oku. Ważne jest, aby stosować się do zaleceń lekarza dotyczących czasowego noszenia opatrunku
• stosowanie kropli – lekarz przepisze krople do oczu, które pomagają w zapobieganiu infekcjom i kontrolowaniu stanu zapalnego. Należy je aplikować zgodnie z jego zaleceniami
• unikanie dużego wysiłku – należy unikać wszelkich czynności wymagających intensywnego wysiłku przez kilka tygodni po operacji. Potem należy stopniowo wprowadzać aktywność fizyczną u małego pacjenta
• w pierwszych dniach po operacji zaleca się unikanie nadmiernej stymulacji narządu wzroku
• ochrona oczu przed światłem i kurzem – najlepiej za pomocą opatrunku, którego maluszek nie będzie w stanie zdjąć
• unikanie wody w oku – należy unikać dłuższych kąpieli i moczenia główki przez co najmniej kilka tygodni, aby zminimalizować ryzyko infekcji
• zapobieganie pocieraniu oka – ważne jest, aby nie dotykać operowanego oka oraz nie pozwalać na to małemu pacjentowi
• spokojny tryb życia – należy unikać sytuacji stresowych i emocjonalnych, które mogą wpływać na samopoczucie noworodka
• kontrole u lekarza – regularne wizyty kontrolne u lekarza są kluczowe dla monitorowania postępu rekonwalescencji

Rekonwalescencja:

• czas gojenia - proces gojenia po operacji zaćmy trwa zazwyczaj od kilku dni do kilku tygodni. W tym okresie pacjent może odczuwać dyskomfort, ale z pewnością nastąpi też poprawa widzenia
• objawy niepokojące – należy skontaktować się z lekarzem, jeśli wystąpią następujące objawy: silny ból oka, nagła utrata wzroku, zwiększone zaczerwienienie, obrzęk lub wydzielina z oka