Leczenie zaćmy przy zwyrodnieniu plamki żółtej

Zwyrodnienie plamki żółtej atakuje centralną część siatkówki, utrudniając dostrzeganie szczegółów. Zaćma natomiast umiejscawia się w soczewce oka i sprawia, że staje się ona mętna i nieprzejrzysta. Jeśli obie choroby wystąpią jednocześnie, wzrok pacjenta zostanie znacząco upośledzony. Należy pamiętać, że są to dwie różne dolegliwości, z dwiema różnymi metodami leczenia.

Na czym polega zwyrodnienie plamki żółtej?

Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (z angielskiego age-related macular degeneration – AMD) dotyka zwłaszcza osoby po 65 roku życia, znacznie pogarszając ich komfort życia. Zwyrodnienie utrudnia widzenie centralne, uszkadzając tę część siatkówki, która odpowiada za precyzyjne postrzeganie, czyli plamkę żółtą. Dzięki plamce jesteśmy w stanie czytać, rozróżniać kolory i dostrzegać drobne szczegóły widzianych przedmiotów.

Choroba występuje w dwóch postaciach: suchej (90% przypadków, nasilającej się powoli, lecz nieodwracalnie) i wysiękowej (inaczej neowaskularnej, przebiegającej szybciej i silniej uszkadzającej widzenie, ale występującej rzadziej – 10%).

Suche zwyrodnienie polega na odkładaniu się złogów (druz) w rejonie plamki żółtej. To one właśnie powodują pogorszenie widzenia. Postać wysiękowa oznacza pojawianie się pod siatkówką świeżych, kruchych naczyń krwionośnych, które pękają, krwawią i bliznowacieją. Na chwilę obecną brak lekarstwa na suchy wariant zwyrodnienia, mokry natomiast leczy się mikro-iniekcjami do gałki ocznej.

Jakie są objawy AMD?

Jednym z charakterystycznych objawów zwyrodnienia plamki żółtej jest mroczek centralny, czyli plama, ciemna lub jasna, pośrodku pola widzenia. Inny znaczący symptom to zaburzenia w postrzeganiu linii prostych i widzenie zniekształconych przedmiotów. O AMD świadczy również pogorszenie kontrastu, czyli dostrzeganie bledszych niż zazwyczaj kolorów. Jako że plamka żółta mieści się w centralnym punkcie siatkówki, jej uszkodzenie może zwiastować pogorszenie ostrości wzroku przy patrzeniu na wprost przed siebie.

Aby potwierdzić przypuszczenia, warto wykonać test Amslera – bardzo proste badanie, podczas którego zasłaniamy jedno oko, a drugim patrzymy na białą, zakratowaną kartkę z pogrubionym punktem pośrodku (na tym punkcie skupiamy swój wzrok). Jeśli dostrzeżemy zdeformowane linie lub będzie brakować jakichś elementów testu, jak najszybciej zapiszmy się na wizytę u okulisty!

Dlaczego chorujemy?

Rozwojowi zwyrodnienia plamki żółtej sprzyja:

• płeć (kobiety chorują częściej na AMD)
• kolor skóry (zazwyczaj dotyka przedstawicieli rasy białej)
• wiek (im wyższy, tym ryzyko większe)
• palenie tytoniu
• dziedziczenie
• choroby współistniejące (cukrzyca, otyłość, nadciśnienie itp.)

Czy można usunąć zaćmę przy zwyrodnieniu plamki żółtej?

Tutaj pada chyba najbardziej znienawidzona przez wszystkich odpowiedź: to zależy. Aby lekarz mógł podjąć decyzję, musi najpierw zbadać i określić stopień zaawansowania obu chorób. Można powiedzieć, że istnieją dwie opcje:

• zaawansowana postać AMD i zaćma w początkowej fazie – usunięcie zaćmy niewiele zmieni w odczuciu pacjenta, ponieważ nadal będzie cierpiał w związku ze zwyrodnieniem plamki żółtej. Zabieg może natomiast wspomóc leczenie AMD, ułatwiając badanie siatkówki,
• znaczne uszkodzenie siatkówki połączone z „dojrzałą” zaćmą – w takiej sytuacji operacja jest wskazana, gdyż dzięki niej pacjent odczuje poprawę widzenia.

Jednak to nie wszystkie czynniki, które lekarz musi wziąć pod uwagę. Decyzję należy uzależnić od typu zwyrodnienia plamki. Generalnie sucha postać choroby nie jest przeciwwskazaniem do zabiegu, natomiast mokra, wysiękowa – tutaj trzeba najpierw zaleczyć AMD przy pomocy iniekcji doszklistkowych. Potem można rozważyć operację usunięcia zaćmy.

Jakie badania warto wykonać przed operacją zaćmy?

Przed zabiegiem usuwania zaćmy każdy pacjent powinien mieć wykonane szczegółowe badania siatkówki oka. Najbardziej wskazana jest zaawansowana diagnostyka obrazowa, taka jak optyczna koherentna tomografia komputerowa dna oka oraz badania genetyczne w kierunku predyspozycji rozwoju zwyrodnienia plamki żółtej. Wynika to z tego, że istnieją badania, według których udowodniono, że zabieg usunięcia zaćmy może przyspieszyć pojawienie się AMD (natomiast nie powoduje zwyrodnienia plamki u osób, które go nie miały).