Wzrok słabnący wraz z upływem lat dla wielu osób jest zupełnie oczywistym zjawiskiem. Dlatego początkowe objawy zaćmy starczej bywają niekiedy lekceważone – tymczasem wczesne zdiagnozowanie choroby pomaga skuteczniej opóźniać jej rozwój lub podjąć decyzję o leczeniu operacyjnym. Jakie objawy powinny nas zaalarmować i w jaki sposób można zmniejszać ryzyko zachorowania na zaćmę?
Pierwsze objawy zaćmy starczej
Zaćma starcza jest najczęściej spotykaną odmianą katarakty, wynikającą ze zmian zachodzących w starzejącym się organizmie. Dotyka przede wszystkim osoby po 70. roku życia. Na początku może przypominać postępującą krótkowzroczność lub dalekowzroczność – coraz częściej potrzebujemy mocniejszych okularów. Z czasem jednak mętnienie soczewki sprawia, że obraz staje się zamglony – często jest to porównywane do patrzenia przez brudną szybę. Do tego często dochodzą trudności z rozróżnianiem kolorów – osoby, u których rozwija się zaćma, widzą coraz bardziej wyblakłe barwy.
Charakterystyczna dla zaćmy starczej jest również nadwrażliwość na bardzo mocne, jasne światło – warto zwrócić uwagę na to, czy widzimy nieco lepiej w pochmurny dzień lub w pomieszczeniach o neutralnym, łagodnym oświetleniu. Niekiedy wokół źródła światła pojawia się okrąg przypominający aureolę – jest to tzw. efekt halo, który również może wskazywać na rozwijającą się kataraktę. Z drugiej strony, zaćma starcza korowa powoduje osłabione widzenie w ciemnościach – taki problem także powinien skłonić nas do rychłej wizyty u okulisty.
Badania w kierunku zaćmy
Zaćma zazwyczaj jest diagnozowana przy okazji standardowej wizyty u okulisty – dlatego systematyczne badania i kontrolowanie swojego wzroku ma ogromne znaczenie, nawet jeżeli nie dostrzegamy jeszcze żadnych wyraźnych objawów. Jeżeli pojawia się dyskomfort, np. w postaci zamglonego obrazu, światłowstrętu czy słabszym widzeniem kolorów, należy zgłosić to lekarzowi. W takiej sytuacji okulista zleca dodatkowe badanie z zastosowaniem lampy szczelinowej, która umożliwia ocenę przezierności soczewki. Dzięki temu możemy dowiedzieć się, czy – i w jakim stopniu – soczewka jest zmętniała, co z kolei pozwoli na dobór odpowiedniej metody leczenia zaćmy.
Czy konieczna jest operacja?
Operacja zaćmy jest obecnie jedynym sposobem na całkowite, skuteczne wyeliminowanie tego schorzenia. Nie oznacza to jednak, że trzeba ją wykonywać od razu po uzyskaniu diagnozy. W początkowych stadiach, jeżeli zaćma rozwija się bardzo powoli, stosuje się najczęściej krople do oczu, które spowalniają proces mętnienia soczewki, a tym samym opóźniają rozwój choroby.
Kiedy zatem trzeba wykonać operację usunięcia zaćmy? Do medycznych wskazań zalicza się:
- znaczne pogorszenie wzroku, które utrudnia codzienne funkcjonowanie;
- szybko postępujące zmętnienie soczewki, grożące utratą wzroku;
- zapalenie błony naczyniowej;
- przemieszczenie soczewki;
- pęcznienie soczewki, które prowadzi do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego i przyczynia się do zachorowania na jaskrę wtórną.
Aby zoperować zaćmę, nie trzeba oczywiście czekać na zaawansowane stadium choroby – jest to wręcz niewskazane. Jeżeli operacja zostanie przeprowadzona na wczesnym etapie, zmniejszy się prawdopodobieństwo wystąpienia powikłań i szybciej odzyskamy pełny komfort widzenia.
Jak zapobiegać powstawaniu zaćmy?
Z medycznego punktu widzenia, w przypadku zaćmy profilaktyka właściwie nie istnieje: choroba ta jest ściśle związana ze starzeniem się organizmu i prędzej czy później dotknie większość osób w podeszłym wieku. Istnieją jednak czynniki, które zwiększają ryzyko powstawania zaćmy – warto więc w miarę możliwości ich unikać. Z taką indywidualną „profilaktyką” nie trzeba zwlekać, aż znajdziemy się w grupie ryzyka: im wcześniej zaczniemy dbać o zdrowie, tym lepiej. Co zatem możemy zrobić?
- chronić oczy przed promieniowaniem UV, nosząc dobrej jakości okulary przeciwsłoneczne z filtrem;
- zabezpieczać oczy przed ewentualnymi urazami mechanicznymi (np. podczas wykonywania prac, które niosą ze sobą takie ryzyko);
- starać się zapobiegać cukrzycy, która jest jedną z chorób przyczyniających się do rozwoju zaćmy;
- unikać nadmiaru alkoholu i palenia papierosów;
- pamiętać o regularnych wizytach kontrolnych u okulisty.
Niemałą rolę odgrywa także odpowiednio zbilansowana dieta. W codziennym jadłospisie powinny znaleźć się produkty zawierające witaminy z grupy B, witaminę E, A oraz C, jak również luteinę i nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT). Nietrudno zgadnąć, że tych cennych składników dostarczają przede wszystkim warzywa i owoce, m.in. strączki, kapusta, cebula, brokuły, szpinak, jarmuż, pietruszka, pomidory, papryka, seler, jabłka, pomarańcze, winogrona. Pamiętajmy również o orzechach, migdałach i ziarnach słonecznika, a także o olejach roślinnych i oliwach. Warto natomiast unikać wysoko przetworzonej żywności i tłuszczów trans. Dzięki temu zadbamy nie tylko o zdrowie oczu, ale również o dobry stan całego organizmu, co z pewnością zaprocentuje w podeszłym wieku.
