Czy grozi ci zaćma? To pytanie powinien sobie zadać każdy z nas. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia, zaćma zajmuje pierwsze miejsce wśród przyczyn wywołujących ślepotę. Mówi się, że na całym świecie na zaćmę cierpi około 20 mln osób, a w samej Polsce problem tej choroby może dotyczyć nawet 800 tysięcy ludzi.
Zaćma (łac. katarakta) jest zazwyczaj naturalną konsekwencją procesu starzenia się organizmu. Z upływem czasu soczewka oka traci przejrzystość, pojawiają się zamglenia, które stanowią barierę w przedostaniu się światła do siatkówki. Zaćma rozwija się w różnym tempie – u niektórych ludzi w ciągu kilku miesięcy znacząco pogarsza się jakość widzenia, inni odczuwają znaczny dyskomfort dopiero po kilku latach.
Objawy zaćmy
Początkowe objawy zaćmy są zazwyczaj dyskretne i bardzo często bagatelizowane przez pacjentów. Najczęstszym objawem jest przymglenie obrazu i gorsza ostrość wzroku, a także postępujące zmniejszenie wyrazistości kolorów. Stopniowe narastanie tych symptomów przez lata może doprowadzić ostatecznie do tego, że pacjent widzi tylko ostre źródła światła. Istnieją jednak pewne czynniki, które zwiększają ryzyko rozwoju zaćmy. U osób znajdujących się w grupie ryzyka powinny wyostrzyć czujność na wystąpienie pierwszych objawów.
Oto kilkanaście pytań, na które warto sobie odpowiedzieć i dowiedzieć się czy jesteś w grupie ryzyka.
- Czy masz ponad 60 lat? - Powolny proces starzenia się całego organizmu dotyczy także samego narządu wzroku, w tym znajdującej się w nim soczewki oka, pojawia się tzw. zaćma starcza.
- Czy cierpisz na cukrzycę? - Zmiana równowagi biochemicznej soczewki oka w przebiegu cukrzycy może doprowadzić do utraty jej przejrzystości. Na zaćmę mogą zachorować zarówno osoby z cukrzycą typu 1 jak i 2.
- Czy kolory wydają Ci się wyblakłe albo mają żółtawe lub brązowe zabarwienie?
- Czy masz wysokie ciśnienie tętnicze? - Ciśnienie 120/80 mmHg lub mniej to ciśnienie optymalne lub zdrowe. Wartości powyżej 140/90 uznawane są za ciśnienie wysokie, natomiast ciśnienie podwyższone to wszelkie wartości pomiędzy podanymi wyżej.
- Czy cierpisz na podwójne widzenie w jednym oku?
- Czy z coraz większą trudnością widzisz w nocy czy np. widzisz aureole wokół źródeł światła albo doznajesz oślepienia, prowadząc samochód nocą?
- Czy Twoje oczy są bardziej wrażliwe na światło niż kiedyś?
- Czy Twoje widzenie jest mętne, niewyraźne lub przyciemnione?
- Czy jesteś osobą otyłą? - wskaźnik BMI powyżej 30 – BMI można obliczyć w następujący sposób: BMI = masa ciała (kg) / wzrost (m)2
- Czy stosowałeś przez dłuższy czas (dłużej niż miesiąc) leki kortykosteroidowe ? - Przewlekła terapia sterydami w przebiegu chorób autoimmunologicznych także jest czynnikiem ryzyka rozwoju zaćmy, która u takich osób może wystąpić w młodszym niż zazwyczaj wieku.
- Czy kiedykolwiek przechodziłeś operację oczu inną niż zabieg laserowej korekcji wzroku metodą PRK czy LASIK?
- Czy kiedykolwiek doznałeś urazu oka lub stanu zapalnego w oku? - W wyniku urazu dochodzi najczęściej do rozwoju zaćmy tylko w jednym oku, ma na to wpływ pourazowy stan zapalny i następcze włóknienie tkanek oka.
- Czy palisz lub paliłeś przez przynajmniej kilka lat w przeszłości?
- Czy byłeś narażony na długotrwałe działanie promieni słonecznych bez okularów przeciwsłonecznych? - Wpływ niebezpiecznego dla oczu promieniowania ma istotny wpływ na rozwój zaćmy.
- Czy częściej niż dawniej musisz zmieniać okulary na mocniejsze?
- Czy cierpisz na zaburzenia endokrynologiczne, czyli hormonalne – Może pojawić się w takim wypadku tzw. zaćma następowa.
Jeśli odpowiadając na powyższe pytania rozpoznałeś u siebie któryś z czynników ryzyka czy objawów zaćmy, trzeba żebyś udał się do lekarza pierwszego kontaktu po skierowanie do okulisty. Niestety trudno wskazać działania, które mogłyby zapobiec zaćmie, ponieważ jak wiadomo najczęściej jest ona związana z zachodzącymi w naszym organizmie naturalnymi zmianami związanymi z upływem lat.
Leki na zaćmę, które mogłyby całkowicie wyeliminować ryzyko wystąpienia tego schorzenia, nie istnieją. Najlepszym działaniem profilaktycznym są regularne badania okulistyczne i szybka reakcja w sytuacji, gdy zauważymy, że nasz wzrok się pogorszył.
Jak dbać o wzrok
Warto jednak wiedzieć jak można dbać o swój wzrok, aby odwlec w czasie to co nieuniknione. Oto kilka sprawdzonych sposobów na to jak dbać o swój wzrok.
- stosować dietę bogatą w przeciwutleniacze (witaminy A , B,E, C i beta-karoten)
- jeść dużo warzyw (szczególnie zielonych) i owoców
- unikać palenia papierosów i picia alkoholu
- zadbać o aktywność fizyczna (bieganie, spacery)
- unikać nadmiernego nasłonecznienia (stosować okulary z filtrem UV)
Leczenie zaćmy
Oczywiście najskuteczniejszą metodą leczenia zaćmy jest operacja. Jednak jeśli podczas badania okulistycznego lekarz stwierdzi początkowe stadium rozwoju zaćmy, absolutnie bez wskazań do operacji, można spróbować spowolnić jej rozwój poprzez dostarczanie odpowiednich składników mineralnych i witamin w diecie. Należą do nich przede wszystkim witamina A i E - witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, witamina C - popularny antyoksydant, niszczy wolne rodniki uszkadzające powierzchnię soczewki oraz witaminy z grupy B. Także po operacji jednego oka, aby zmniejszyć ryzyko rozwoju zaćmy w drugim, dieta może okazać się pomocnym orężem do walki z zaćmą.
