Wytrzeszczem oczu określa się wysunięcie gałek ocznych z oczodołu do przodu, w górę lub w bok. Aby rozpocząć leczenie, należy przede wszystkim dokładnie ustalić przyczynę schorzenia. Precyzyjna diagnoza da szansę na całkowite i skuteczne wyleczenie choroby, a tym samym zniwelowanie wytrzeszczu. Czym może on być spowodowany i czy stanowi niebezpieczeństwo dla zdrowia?
Gałki oczne osoby, która choruje na wytrzeszcz, wysadzone są z oczodołu, ponieważ się w nim nie mieszczą. Nie zawsze zjawisko to występuje obustronnie, lecz zawsze powstaje na skutek tych samych mechanizmów – albo zmniejszenia pojemności oczodołu, albo zwiększenia jego zawartości. W obu przypadkach przyczyną może być narastająca tkanka pojawiająca się w wyniku stanu zapalnego lub pierwotnej nadczynności tarczycy. Wytrzeszcz oczu nie polega wyłącznie na zbyt dużej ekspozycji gałki ocznej, ale również na jej ograniczonej ruchomości, przekrwieniu i utrudnionym zamykaniu powieki (czasem również braku możliwości domknięcia jej do końca). Schorzenie to może pociągnąć za sobą szereg innych dolegliwości, na przykład przesuszenie rogówki, stan zapalny czy owrzodzenie.
Przyczyny pojawienia się wytrzeszczu oczu
Najczęściej diagnozowaną przyczyną wytrzeszczu oczu jest niedoczynność tarczycy (głównie w przebiegu choroby Gravesa–Basedowa). Jednak nie tylko tacy pacjenci borykają się z tym problemem. Pojawia się on również w przypadku stanów zapalnych w oczodole, na skutek czego dochodzi do obrzęku gałki ocznej. Przyczyną może być także:
- nowotwór (białaczka, nerwiak niedojrzały bądź mięśniakomięsak prążkowany),
- naczyniak,
- uraz czaszki i wynikające z niego krwawienie z tylnej części gałki ocznej.
Rozszerzenie żył w oczodołach, jaskra oraz wady wzroku (duża krótkowzroczność) również mogą spowodować wystawanie gałek z oczodołów.
Wytrzeszcz oczu może mieć różne stopnie nasilenia. Najcięższy, czyli wytrzeszcz złośliwy uniemożliwia domknięcie powiek. Wyróżnia się także wytrzeszcz tętniący, który spowodowany jest tętnieniem okolic gałki ocznej lub uszkodzeniem ściany tętnicy szyjnej wewnętrznej. U palaczy tytoniu częściej diagnozuje się choroby tarczycy i związane z nią problemy z oczami. Prawdopodobieństwo wystąpienia wytrzeszczu oczu u osób uzależnionych od palenia papierosów jest zatem większa.
Objawy i diagnostyka wytrzeszczu oczu
Do zaciągnięcia rady lekarza powinno skłonić przede wszystkim widoczne wysunięcie gałki ocznej (lub obu gałek) z oczodołu, a także ograniczenie jej ruchomości, utrudnione mruganie, uniemożliwienie domknięcia powiek czy drżenie przy ich zamykaniu, łzawienie i wydzielina z oczu pojawiająca się w wyniku obrzęku, przekrwienia spojówek i ich zapalenia. Niepokojące powinny być również ból oka, pogorszenie wzroku (nawet uszkodzenie nerwu wzrokowego), a także nadwrażliwość na światło i podwójne widzenie. Jeżeli takie objawy pojawiają się u dzieci należy niezwłocznie umówić się na wizytę lekarską, ponieważ mogą one świadczyć o orbitopatii tarczycowej, guzie lub nowotworze.
Lekarz zleci szereg badań do wykonania, w tym na początek okulistyczne. Przede wszystkim będzie to pomiar ciśnienia w oku, pomiar osadzenia gałek ocznych w oczodole (egzoftalmometria), a także RTG, USG, tomografia komputerowa oraz rezonans magnetyczny. Te badania okulistyczne pomogą określić wielkość i położenie ewentualnego guza lub inne nieprawidłowości wokół narządu wzroku. Dodatkowo wykonane może zostać badanie lampą szczelinową oraz morfologia krwi (poziom tyreotropiny – zmienione w przebiegu niedoczynności lub nadczynności tarczycy).
Czy wytrzeszcz oczu jest wyleczalny?
Wytrzeszcz oczu jest w wielu przypadkach możliwy do wyleczenia lub złagodzenia, ale wszystko zależy od jego przyczyny. Jeśli wytrzeszcz jest objawem nadczynności tarczycy lub choroby Gravesa-Basedowa, zastosowanie odpowiedniego leczenia farmakologicznego, radioterapii czy zabiegu chirurgicznego może skutecznie zmniejszyć jego nasilenie lub całkowicie usunąć problem. W każdym przypadku kluczowa jest szybka diagnoza oraz leczenie prowadzone pod kontrolą lekarza specjalisty.
Wytrzeszcz oczu - metody leczenia
Postępowanie lecznicze w przypadku wystąpienia wytrzeszczu oczu zależy przede wszystkim od postawionej diagnozy. Nie polega ono bowiem na leczeniu objawowym, lecz zaczyna się od usunięcia podłoża i przyczyny dolegliwości. Głównie stosuje się leki sterydowe, immunosupresyjne lub radioterapię. Jako że najczęściej wytrzeszcz oczu występuje w przebiegu choroby tarczycy, to głównymi lekami są preparaty przeciwtarczycowe, beta-blokery, jod radioaktywny, który niszczy gruczoł. Czasami również pacjent zostaje poddany operacyjnemu usunięciu tarczycy. Operacyjnie zaszywa się całkowicie bądź częściowo szparę powiekową. Aby niwelować dolegliwości związane z objawami, można stosować sól fizjologiczną lub płyn z antybiotykiem, które nawilżą oczy, pomogą usunąć owrzodzenia. Kortykosteroidy pomogą zmniejszyć stan zapalny. Przydatne okażą się również okulary przeciwsłoneczne z odpowiednimi filtrami UV. Należy również przywiązać wagę do zdrowego trybu życia, a przede wszystkim do rzucenia nałogów. Palacze tytoniu częściej zapadają na choroby tarczycy, a co za tym idzie występuje u nich większe prawdopodobieństwo wystąpienia wytrzeszczu oczu. Warto więc ograniczyć liczbę wypalanych papierosów, a najlepiej zerwać z nałogiem całkowicie.
Nie należy lekceważyć wytrzeszczu oczu bądź odwlekać wizyty u lekarza okulisty, ponieważ schorzenie to może prowadzić do groźnych powikłań, postępu choroby oraz nieodwracalnych zmian.
