Sterydy jedną z przyczyn zaćmy

Zaćma ma bezbolesny przebieg, dlatego często chory bagatelizuje jej symptomy. Nieleczona katarakta może jednak prowadzić do trwałej utraty wzroku. Pogorszenie wzroku jest głównym objawem związanym z tą przypadłością. Znanych jest wiele postaci katarakty, a każda z nich ma podobne symptomy i identyczny sposób leczenia.

Czym jest zaćma?

Zaćma powstaje na skutek zmętnienia soczewki, która jest przezroczystym i elastycznym tworem w gałce ocznej, ulokowanym między tęczówką a ciałem szklistym. Jej rolą jest załamanie promieni świetlnych, dzięki czemu na siatkówce powstaje odwrócony i pomniejszony obraz. Umożliwia też ostre widzenie rzeczy, które znajdują się w różnych odległościach – zjawisko akomodacji, czyli dostosowywania się oka do wyraźnego widzenia zarówno z bliska, jak i z daleka. Powstawanie mętów i plamek na soczewce w katarakcie upośledza funkcje soczewki i sprzyja pogorszeniu się widzenia.

Najprostszą, a zarazem najważniejszą klasyfikacją zaćmy jest jej podział na kataraktę wrodzoną i nabytą. Pierwsza z nich powstaje na skutek zaburzeń rozwoju oka w życiu płodowym. Przyczyną mogą być choroby wirusowe matki w okresie ciąży czy uwarunkowania genetycznie. Zaćma nabyta natomiast przychodzi z wiekiem. Zapadają na nią głównie kobiety po szóstej dekadzie życia. Może jednak być ona wynikiem cukrzycy, zapalenia rogówki czy twardówki, urazu gałki ocznej oraz guzów wewnątrzgałkowych. Zagrożone mogą być także osoby, które cierpią na atopowe zapalenie skóry, niedoczynność przytarczyc, jaskrę dokonaną czy krótkowzroczność. Ze względu na przyczynę wyróżnia się zaćmę:

• starczą,
• następową (w tym: cukrzycową, tężyczkową, kortyzonową i galaktozową),
• pourazową (popromienną, hutniczą i elektryczną),
• powikłaną.

Każda z nich powstaje na skutek innej przyczyny i może mieć nieco różniący się od siebie przebieg. Medycy posługują się także podziałem ze względu na umiejscowienie zmian. I tutaj wyróżnia się zaćmę korową, zaćmę podtorebkową, zaćmę jądrową, zaćmę brunatniejącą.

Na skutek długotrwałego przyjmowania leków sterydowych w oku pacjenta mogą rozwijać się zmiany, które nazywa się zaćmą posterydową. Należy ona do rodziny katarakt nabytych. Sterydy przepisuje się pacjentom, w których organizmach toczy się stan zapalny. Leczy się nimi między innymi: astmę, zapalne choroby nerek, zapalenie stawów czy schorzenia dermatologiczne. Zaćma posterydowa zaczyna rozwijać się średnio po rocznym przyjmowaniu sterydów.

Podstawowym objawem zaćmy posterydowej jest pogorszenie się ostrości widzenia . Chorzy mogą skarżyć się też na dyskomfort patrzenia w dzień, przy jasnym oświetleniu. Ten rodzaj katarakty charakteryzuje się tym, że pacjenci mają problem głównie z postrzeganiem przedmiotów z daleka szczególnie przy słabym oświetleniu. Z bliska natomiast – w początkowej fazie choroby – wzrok jest prawidłowy, co może uśpić czujność. W zaawansowanej fazie zaćmy zauważa się błyskawiczne pogorszenie ostrości widzenia. Chory może postrzegać wówczas jedynie zarysy dużych przedmiotów, zmiany natężenia światła. Traci też wrażliwość na barwy. W polu widzenia mogą pojawiać się również różne plamki czy zacieranie się obrazu. Rzadko natomiast – w przeciwieństwie do innych rodzajów zaćmy – występuje tu podwójne widzenie czy zauważalna zmiana zabarwienia źrenicy.

Zaćma sterydowa: jak leczyć

Niestety, odstawienie leków sterydowych nie cofnie zmian, jakie zaszły w obrębie soczewki. Metodą leczenia powstałej zaćmy jest operacja, podczas której wszczepia się nową soczewkę. Zabieg fakoemulsyfikacji wykonuje się w znieczuleniu miejscowym. Przez niewielkie kilkumilimetrowe nacięcie, głowicę aparatu kieruje się w głąb gałki ocznej, gdzie chorą soczewkę rozbija się za pomocą ultradźwięków oraz odsysa z oka, by na jej miejsce wstawić tę nową. Zabieg wykonuje się od kilkunastu do kilkudziesięciu minut, a chory najczęściej kilka godzin po operacji otrzymuje wypis z oddziału. Operacja ta jest dla pacjenta bezbolesna i nie zagraża powstaniem powikłań. By przygotować chorego do usunięcia zaćmy, na kilka dni przed zabiegiem zaleca mu się stosowanie odpowiednich kropli.